25.07.2018 18:10

Człowiek w dołku, Ikar i Edyp. Naukowcy wskazali, jakie historie są przepisem na kasowy sukces filmu

Zespół naukowców przeprowadził szczegółową analizę kilku tysięcy dzieł, by wskazać producentom, jakie schematy fabularne budzą największe emocje widzów, a co za tym idzie - dają największe szanse na zysk.

Schematy fabularne
foto: kadry z filmów "Blade Runner", "Infiltracja", "Ojciec chrzestny"

Przedstawiciele uniwersytetów w Birmingham, Cambridge i zachodniej Anglii postanowili wyjść naprzeciw producentom z Hollywood i za pomocą naukowych analiz wskazać, jak sposób budowania emocji w filmie wpływa na jego sukces kasowy. By zanalizować rozłożenie emocji w tysiącach filmów, użyli skomplikowanych procesów komputerowych, co finalnie doprowadziło ich do podziału filmowych schematów fabularnych na 6 głównych typów. Następnie każdy z typów ocenili pod kątem kasowego potencjału. Co wyniknęło z ich analizy?

Typy filmowych schematów fabularnych według naukowców

Zespół badawczy prowadzony przez profesor Gannę Pogrebną z Uniwersytetu w Birmingham sięgnął po scenariusze 6147 filmów i zestawił je z danymi z portalu IMDb oraz informacjami o dochodach z the-numbers.com. Każdy scenariusz podzielił na pojedyncze zdania i obliczył wartość sentymentalną każdego z tych zdań, używając skali od -1 (emocjonalnie negatywny) do 1 (emocjonalnie pozytywny). Następnie zestawił te wartości z czasem ekranowym każdego filmu, co umożliwiło stworzenie im emocjonalnych profili.

W rezultacie wyszczególniono następujące schematy:

  • Od pucybuta do milionera: Ciągły wzrost emocjonalny. Przykłady filmów: „Skazani na Shawshank”, „Dzień świstaka”, „Miasteczko Halloween”
  • Od milionera do pucybuta: Ciągły spadek emocjonalny. Przykłady filmów: „Psychoza”, „Love Story”, „Toy Story 3”
  • Człowiek w dołku: Spadek, po którym następuje wzrost. Przykłady filmów: „Ojciec chrzestny”, „Infiltracja”, „Blade Runner”
  • Ikar: Wzrost, po którym następuję spadek. Przykłady filmów: „Na nabrzeżach”, „Mary Poppins”, „Bardzo długie zaręczyny”
  • Kopciuszek: Wzrost-spadek-wzrost. Przykłady filmów: „Rushmore”, „Babe – świnka z klasą”, „Spider-Man 2”
  • Edyp: Spadek-wzrost-spadek. Przykłady filmów: „Wszystko o mojej matce”, „Lepiej być nie może”, „Mała syrenka”

Jakie schematy fabularne dają największe szanse na sukces?

Kiedy już wyodrębniono i nazwano powyższe schematy, zestawiono je z kasowymi wynikami filmów. Okazało się, że największe dochody przynoszą historie skonstruowane według schematu „Człowieka w dołku”, niezależnie od gatunku czy budżetu filmu. Profesor Pogrebna dodała, że nie chodzi tu o najbardziej lubiane filmy, lecz o te, o których najwięcej się dyskutuje. Największy potencjał festiwalowy mają natomiast dzieła zbudowane według schematu Edypa.

Jeśli chodzi o wysokość budżetów, schemat Ikara najlepiej sprawdza się w niskobudżetowych filmach, zaś „od milionera do pucybuta” w superprodukcjach, których budżet przekracza 100 milionów dolarów. Pod kątem gatunków, w zestawieniach box-office nie radzą sobie filmy sci-fi i thrillery o szczęśliwych zakończeniach zbudowane według schematu „od pucybuta do milionera” oraz komedie z nieszczęśliwym zakończeniem, wykorzystujące ten sam schemat.

Komentując wyniki badań, profesor Pograbna wyjaśniła cel i przeznaczenie przeprowadzonego projektu:

"

Filmy to opowieści, a każda opowieść snuta w filmie ma na celu wywoływanie emocji. Zrozumienie emocji widzów poprzez wykorzystanie danych naukowych może zmienić modele biznesowe w przemyśle medialnym i rozrywkowym. Używanie tej analizy, by rozrysować preferencje widzów, pozwoli tworzyć treści, które widzowie naprawdę chcą oglądać. A to z kolei może przesunąć decyzyjność o tym, jakie tematy poruszać, z producentów na widzów. Nie chodzi oczywiście o to, że przemysł filmowy powinien się koncentrować jedynie na produkowaniu filmów według schematu „człowiek w dołku”, lecz by uważnie dobierać profil emocjonalny do budżetu i gatunku dzieła. "

Sądzicie, że naukowcy właściwie zanalizowali potrzeby widzów, a producenci powinni skorzystać z ich i wcielić je w życie?

Natalia Hluzow