25.10.2018 15:54

Kim są Trzy Matki z horroru "Suspiria"? Czy bazują na prawdziwych wierzeniach?

"Suspira" to niezwykle złożony film grozy z własną mitologią. Czy występujące w nim Trzy Matki wymyślono w oparciu o prawdziwe praktyki okultystyczne?

Kim są Trzy Matki z horroru "Suspiria"? Czy bazują na prawdziwych wierzeniach?
foto: kadr z filmu Suspiria

UWAGA! Artykuł zawiera spoilery! Czytasz na własną odpowiedzialaność!

"Suspiria" w reżyserii Luki Guadagnino opiera się na filmie z 1977 roku auorstwa Dario Argento. Włoski filmowiec zajął się nie tylko reżyserią, ale również scenariuszem napisanym razem z Darią Nicolodi. Para scenarzystów w horroze "Suspira" stworzyła podwaliny pod mitologię, którą rozbudowano w filmach "Inferno" z 1980 oraz "Matka łez" z 2007 roku. Horrory tworzą tak zwaną "Trylogię Trzech Matek", ponieważ każdy z nich opowiada o jednej z potężnych istot czczonych przez bohaterów filmów. W remake'u "Suspirii" nie zbrakło tego wątku. Guadagnino odszedł od oryginału i postanowił pogłębić mitologię stworzoną przez Argento i Nicolodi. Kim są Tytułowe postacie?

"Suspiria" - kim są Trzy Matki?

Już w jednym ze zwiastunów pojawiają się imiona Trzech Matek: Mater Tenebrarum, Mater Lachrymarum i Mater Suspiriorum. Łacińskie nazwy oznaczają kolejno Matkę Ciemności, Matkę Łez i Matkę Westchnień. W trylogii Argento dwa z tytułów horrorów odnoszą się do ich głównych bohaterek. Inaczej jest w przypadku "Inferno", ale po łacinie słowo to oznacza piekło, więc jest bezpośrednio powiązane z Matką Ciemności. 

Suspiria

W oryginalnej "Suspirii" Mater Suspiriorum był Helena Markos - stara wiedźma i założycielka szkoły tańca, do której przybywa Susie Banion. Jest najstarszą i najmądrzejszą z Matek i nazywa się ją również Czarną Królową. Była Greczynką, która musiała uciekać z kolejnych państw Europy oskarżana o czary. W końcu znalazła schronienie w Niemczech, gdzie założyła akademię, w której uczniowie zdobywali wiedzę nie tylko na temat tańca, ale również sztuk magicznych. Suspiriorum starła się z inną wiedźmą, którą pokonała, ale w efekcie pojedynku stała się starą zdeformowaną kobietą. Ukrywała się w tajemnych komnatach szkoły, gdzie zabijała uczennice. Susie Banion odkryła prawdę i zabiła Markos, niszcząc jej sabat.

Najmłodszą, ale jednocześnie najokrutniejszą z Matek była Mater Tenebrarum, która na początku XIX wieku urodziła się w Nowym Jorku, gdzie znęcała się nad zwykłymi śmiertelnikami, łaknąc ich krwi. W końcu została pokonana i zginęła podobnie jak Suspiriorum.

Mater Lachrymarum byla najpiękniejszą i najpotężniejszą z Matek. Podobnie jak w przypadku Tenebrarum nie wiadomo jak naprawdę się nazywała. Po śmierci swoich sióstr zapadła w letarg, który po latach przerwała młoda Amerykanka. Ukrywała się w katakumbach, gdzie zbierała siły, ale jej kryjówka została odkryta i finalnie Lachrymarum zginęła w pożarze. 

Bohaterki "Trylogii Trzech Matek" posiadały nadprzyrodzone moce oparte na magii. Guadagnino w swojej wersji "Suspirii" postanowił wykorzystać wiele elementów stworzonych przed laty i nieco zmodyfikować mitologię świata przedstawionego. Ze śledztwa doktora Klemperera wynika, że kobiety zamieszkujące akademię cierpią na zespół urojeń, które karzą im wierzyć, że są czarownicami. Oczywiście w finale przekonuje się na własnej skórze, że się mylił. Dzięki pamiętnikowi jednej z zaginionych uczennic dochodzi do wniosku, że szkoła posiada pewną hierarchię, w której najważniejsza jest Helena Markos - założycielka kompanii tanecznej, uważająca się za wcielenie Mater Suspiriorum. Obrzydliwa staruszka zamieszkuje ukryte zakątki budynku i czeka na odpowiednią osobę, w której będzie mogła zamieszkać jej dusza.

Nie wszystkie nauczycielki stoją jednak po stronie Markos. Madame Blanc uważa, że kobieta jedynie podaje się za jedną z Trzech Matek. Finalnie okazuje się to prawdą, bo rzeczywistym wcieleniem Mater Suspiriorum jest Susie, która pod koniec filmu ujawnia swoje prawdziwe oblicze i rozprawia się z impostorką i jej zwolenniczkami. W remake'u Trzy Matki zdają się więc być istotami o wiele potężniejszymi, niż czarownice z oryginału. Są pradawnymi siłami, które rodzą się w wyjątkowych śmiertelnikach. Posiadają potężne moce, a dzięki okultystycznym rytuałom związanym z siłami natury i wyrażanymi poprzez taniec, mogą wpływać na śmiertelników i otaczający ich świat.  

"Suspiria" - czy Trzy Matki wywodzą się z prawdziwych wierzeń?

Doktor Klemperer dochodzi do wniosku, że mieszkanki akademii tańca mogą bazować na okultystycznych wierzeniach, które przetrwały przez tysiące lat do naszych czasów. Prawdopodobnie tak jest, bo rytuały uprawiane przez czarownice, przywodzą na myśl pierwotne praktyki magiczne pierwszych ludzi. Nie bez znaczenia jest również stawianie na pierwszym miejscu kobiet. Zresztą sam przydomek trzech potężnych istot - matka, wskazuje na ten stan rzeczy. Wielu badaczy sądzi, że pierwsze społeczności oddawały kobietom niemal boską cześć. 

Ale czy Argento tworząc ideę Trzech Matek, opierał się na konkretnych wierzeniach? Odpowiedź jest negatywna, chociaż niektóre starożytne religie mogły go inspirować. Przede wszystkim na uwagę zasługuje liczba trzy, która w wielu kulturach jest liczbą świętą. Trzy kobiety to bardzo częsty motyw wielu mitologii. Grecy uważali, że światem kierują trzy Mojry - boginie losu. Wierzono też w istnienie trzech Charyty - boginek wdzięku, piękna i radości, które lubowały się w muzyce i tańcu. W micie o Perseuszu pojawiają się również trzy siostry zwane Forkidami. Strzegły potwornych Gorgon i charakteryzowały się tym, że mieszkały w podziemnej grocie, były starymi pomarszczonymi kobietami, które wymieniały się wspólnym okiem i zębem. 

Echem tych wierzeń są słynne Trzy Wiedźmy, które pojawiają się w "Makbecie" Szekspira. Co ciekawe, tytuł oryginalnej "Suspirii" był inspirowany esejem brytyjskiego pisarza Thomasa De Quinceya zatytułowaynm "Suspiria de Profundis", uznawanym za pierwszy przykład tekstu psychologiczno-fantastycznego. Tak więc Trzy Matki nie zostały oparte na żadnych wierzeniach z prawdziwego świata, ale pobrzmiewają w nich pradawne mity. 

Nowa "Suspira" cieszy się dużym uznaniem krytyków i widzów. Czy to oznacza, że Guadagnino sięgnie po resztę filmów z "Trylogii Trzech Matek"? Na razie nic na ten temat nie wiadomo, ale filmowiec nie wyklucza takiej możliwości. Remake "Suspirii" trafi do polskich kin już 2 listopada 2018 roku. 

Sergiusz Kurczuk