28.11.2018 13:58

J.R.R. Tolkien oskarżony o rasizm we "Władcy Pierścieni" przez to jak pokazał… orków

Amerykański pisarz science-fiction zaatakował J.R.R. Tolkiena, twierdząc, że twórca "Władcy Pierścieni" zawarł w swojej książce rasistowski przekaz.

orkowie władca pierścieni
foto: kadr z filmu "Władca Pierścieni"

Pamiętacie memy wyśmiewające rzekomy rasizm we "Władcy Pierścieni"? Amerykański twórca powieści science-fiction i fantasy, Andy Duncan, wziął je całkiem na serio. I choć brzmi to równie absurdalnie jak określanie Pikachu mianem esesmana, zdaniem Duncana Tolkien zawarł w swoim najważniejszym dziele przekaz nawołujący do nienawiści wobec obcych.

Orkowie jak uchodźcy i imigranci? Tak twierdzi Andy Duncan

W świecie stworzonym przez Tolkiena orkowie to żywiące się ludzkim mięsem kreatury stworzone przez Władcę Ciemności, by w jego imieniu siać spustoszenie w Śródziemiu. W czasie trwania Wojny o Pierścień orkowie byli podporządkowani Sauronowi, któremu służyli w podobnym celu – by podbić lub zabić wszystkie wolne ludy Śródziemia. 

Duncan uważa, że sposób, w jaki orkowie zostali sportretowani we "Władcy Pierścieni", jest krzywdzący i że są to po prostu postacie nierozumiane przez otoczenie, jak dzisiejsi imigranci i uchodźcy. W podcaście „Geek’s Guide to the Galaxy” magazynu Wired powiedział:

"

Mogę sobie łatwo wyobrazić, że wielu z tych ludzi, którzy wykonywali polecenia Władcy Ciemności, robiło to, by przeżyć. Wiele tych kreatur, które wyrosły pod okiem Saurona, nie miało innego wyboru. Ja dostrzegam w tym bardzo skomplikowaną kwestię polityczną.  "

Dodał też, że cała trylogia Tolkiena jest przesiąknięta dyskryminacją wobec niektórych ras:

"

Trudno przeoczyć powtarzające się u Tolkiena mniemanie, że niektóre rasy są po prostu gorsze od innych. Że niektórzy ludzie są gorsi od innych. I według mnie, jeśli na dłuższą metę za bardzo się do tego przywiążesz, to będzie mieć tragiczne konsekwencje zarówno dla ciebie, jak i dla społeczeństwa. "

Rozmowa dotyczyła niedawno wydanego opowiadania Duncana pt. "Senator Bilbo", w którym autor połączył postać Bilbo Bagginsa z rasistowskim senatorem USA Theodorem G. Bilbo, tworząc swojego bohatera. Bilbo z jego historyjki jest rasistą, ksenofobem i boi się wszelkich zmian. Sam autor przedstawia go w następujący sposób:

"

Senator Bilbo to parodia, w której rasistowski demagog drepczący po świecie niziołków desperacko próbuje powstrzymać wszelkie zmiany, które pojawiły się po zakończeniu Władcy Pierścieni. "

Jak Tolkien odnosił się do rasizmu?

Insynuując, że J.R.R. Tolkien zawarł rasistowski przekaz we „Władcy Pierścieni”, Andy Duncan ignoruje oczywiście zarówno kontekst historyczny, jak i fakt, że Tolkien otwarcie krytykował rasizm. Kiedy w czasach nazistowskich Niemiec berlińskie wydawnictwo poprosiło go, by udowodnił swoje aryjskie pochodzenie, Tolkien wystosował dwie odpowiedzi do wydawnictwa – pierwsza kompletnie ignorowała prośbę, natomiast w drugiej napisał:

"

Dziękuję za list. Przykro mi, ale nie wiem, co rozumiecie przez słowo „aryjskie”. Nie jestem z pochodzenia Aryjczykiem: to jest Indo-Irańczykiem; o ile mi wiadomo, żaden z moich przodków nie mówił po hindusku, persku czy romsku ani w żadnym z podobnych dialektów. Ale jeśli dobrze rozumiem, że pytasz o to, czy jestem pochodzenia żydowskiego, mogę jedynie odpowiedzieć, że żałuję, ale nie mam wśród przodków żadnego przedstawiciela tego uzdolnionego narodu. "

Duncan zapomniał także o fakcie, że pozostali mieszkańcy Śródziemia walczą z orkami nie ze względu na ich odmienność, lecz dlatego, że są przerażającą siłą wytworzoną przez Władcę Ciemności tylko i wyłącznie po to, by nieść śmierć i zniszczenie. Jeśli zaś chodzi o pozostałe rasy zamieszkujące Śródziemie (elfowie, krasnoludowie, ludzie), trylogia dowodzi, że mimo dzielących ich różnic, a nawet wieloletnich waśni, potrafią dojść do porozumienia, a nawet nawiązać bardzo bliskie przyjaźnie.

Podsumowując wnioski płynące z wypowiedzi Andy’ego Duncana, trudno stwierdzić, wobec kogo jego słowa są bardziej obraźliwe. Czy wobec samego Tolkiena, który brzydził się rasizmem i jawnie krytykował nazistowską politykę Niemiec, czy też wobec imigrantów i uchodźców, których Duncan przyrównał do stworzonych przez ucieleśnienie zła kreatur, zaprogramowanych, by niszczyć i zabijać wszystko, co piękne i dobre.

Natalia Hluzow
Tagi: Duperele Władca Pierścieni J.R.R. Tolkien