24.01.2019 10:05

Nie żyje jeden z twórców amerykańskiej awangardy filmowej. Jonas Mekas miał 96 lat

W wieku 96 lat zmarł Jonas Mekas. Był filmowcem i pisarzem oraz ojcem chrzestnym amerykańskiej awangardy filmowej.

Jonas Mekas
foto: MAREK LASYK/REPORTER

Zmarł jeden z ważniejszych twórców nowoczesnego amerykańskiego kina. Jonas Mekas odszedł 23 stycznia 2019 roku w wieku 96 lat. Śmierć artysty ogłosiła organizacja Anthology Film Archives, powołana przez Mekasa do życia w 1971 roku. Na razie nie podano przyczyn śmierci filmowca.

Jonas Mekas nie żyje

 Informacja o Śmierci Mekasa pojawiła się na Instagramie Anthology Film Archives.

"

Z wielkim smutkiem i ogromnym poczuciem straty dzielimy się wiadomością o śmierci założyciela Anthology Jonasa Mekasa. Odszedł w spokoju w swoim domu z rodziną u boku.

Jonas był duchem rządzącym w Anthology od samego początku do dzisiejszego dnia i nawet w wieku 96 lat, myśl, że mogłoby z nami nie być osobiście, by kontynuować inspirowanie nas, było dla nas czymś niepojętym. Jonas zawsze myślał progresywnie, miał wielką siłę ducha i oddawał się każdą częścią swojego istnienia, by celebrować to, co jest najbardziej barwne w życiu i kulturze. Jego dzieła w obrębie filmu, sztuki, pisarstwa i archiwizacji (między innymi) były dokładnie animowane przez potężnym, paradoksalnym balansem pomiędzy zanurzeniem w przeszłości i nieustannym otwarciem na nowe pomysły, formy i doświadczenia. Czy jest lepszy wzór, by skonfrontować jego odejście, by zrównoważyć smutek z powodu jego śmierci niż celebracja witalności jego dziedzictwa? Jego nieobecność będzie trudna do zaakceptowania, ale jego duch będzie nadal zalewał Anthology, Nowy Jork i kulturę awangardową na całym świecie. "

Jonas Mekas urodził się 24 grudnia 1922 roku w wiosce nieopodal litewskiego miasta Birże. W 1944 roku opuścił swoją ojczyznę i rozpoczął studia w Wiedniu. Nie dojechał jednak na miejsce, ponieważ został zatrzymany przez nazistów i trafił do obozu pracy na obrzeżach Hamburga. Po ośmiu miesiącach niewoli udało mu się uciec wraz z bratem. Ukrywali się do końca II wojny światowej tuż przy duńskiej granicy kraju.

Po wojnie studiował filozofię na Uniwersytecie w Moguncji, a pod koniec lat 40. wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Wraz z bratem zamieszkał w Williamsburg w pobliżu Brooklynu w Nowym Jorku. Dwa tygodnie później zapożyczył się, by kupić pierwszą kamerę filmową. Zaczął nagrywać fragmenty swojego życia. W 1953 roku odbyły się pierwsze pokazy jego filmów w nowojorskich galeriach Gallery East i Film Forum. 

Jonas Mekas - życie i twórczość artysty

Rok później rozpoczął wydawanie pisma "Film Culture" oraz pisał o filmie w "The Village Voice". W 1962 roku był współtwórcą Film-Makers’ Cooperative, a dwa lata później Filmmaker’s Cinematheque, która później stała się Anthology Film Archives - organizacją archiwizującą filmy awangardowe. Był twórcą filmów fabularnych, jak i dokumentalnych. Jego dzieła trafiały na festiwale i do kin na całym świecie. Mekas był również współtwórcą New American Cinema, czyli amerykańskiej awangardy filmowej. Często nazywano go ojcem chrzestnym tego nurtu. Współpracował z wieloma artystami popularnymi w latach 60. takimi jak Andy Warhol, Allen Ginsberg, Yoko Ono, John Lennon czy Salvador Dalí.

Jego filmy nie przypadły do gustu wszystkim obywatelom USA, dlatego był wielkim przeciwnikiem jakiejkolwiek formy cenzury. Był nie tylko aktywnym twórcą amerykańskiej awangardy filmowej, ale również jej propagatorem. Organizował liczne pokazy tytułów z tego nurtu poza granicami Stanów Zjednoczonych. Mekas pracował nad filmami do końca swojego życia. Jego styl charakteryzował się wieloma ciekawymi eksperymentalnymi formalnymi. 

Jego najważniejsze filmy to "Guns of the Trees", "Walden", "Lost, lost, lost", "Wspomnienia z podróży na Litwę", "Kiedy szedłem przed siebie, widziałem krótkie mgnienia piękna", czy "Scenes from the Life of Andy Warhol: Friendships and Intersections". Ostatnim filmem Mekasa był krótkometrażowy dokument "Reminiszenzen aus Deutschland" z 2013 roku. 

Sergiusz Kurczuk
Tagi: John Lennon News Yoko Ono