76 lat temu urodził się Frank Zappa

Justyna Kierzkowska
04.12.2015 16:14
76 lat temu urodził się Frank Zappa Fot. REX/Phillip Jackson / Associated/ East News

Wokalista, kompozytor, autor tekstów, a także aktor i reżyser, który bez tworzenia nie mógł funkcjonować. Gdyby żył, 21 grudnia 2016 roku obchodziłby 76. urodziny.

Nie ograniczały go żadne sztywne ramy - tworzył zarówno muzykę rockową, jazzową, jak i poważną, sięgał do popu i soulu, czerpał z kompozycji barokowych i renesansowych. Swoją sztuką na różne sposoby wyśmiewał rzeczywistość lat 60., 70. i 80.

Kim tak naprawdę był Frank Zappa?

Urodził się 21 grudnia 1940 roku w Baltimore. Jego matka, Rose Marie, miała korzenie włoskie i francuskie, z kolei ojciec Francis Zappa był imigrantem z Sycylii.

Jako dziecko Frank często chorował z powodu astmy, bólów uszu i problemów z zatokami. Jeden z lekarzy leczył go za pomocą pastylek radu wkładanych do nozdrzy. W tamtych czasach nie stwierdzono jeszcze szkodliwego wpływu tego pierwiastka na organizm człowieka. Prawdopodobnie to właśnie z tego powodu odniesienia właśnie do tej części ciała pojawiają się w jego twórczości. Postaci z wyraźnie zaznaczonymi nosami występują także na grafikach tworzonych przez jego długoletniego współpracownika Cala Schenkela, m.in. na okładce albumu „Cruising with Ruben & the Jets” z 1968 roku.

Cruising with Ruben & the Jets Fot. foto: materiały prasowe

Muzyczne początki

Do pierwszego zespołu Zappa dołączył już w szkole. Był wtedy perkusistą. W tym czasie jego rodzice kupili fonograf, co sprawiło, że jeszcze poważniej zainteresował się muzyką.

Przełomowe okazało się ogłoszenie, które Zappa zauważył w magazynie „Look”. Była to informacja o sklepie muzycznym, który sprzedawał pełne wydanie utworów Edgarda Varèse’ego, francuskiego kompozytora. Frank postanowił zapoznać się z jego twórczością, co spowodowało, że zafascynował się kompozytorami awangardowymi, m.in. Igorem Stravinskim, Antonem Webernem oraz muzyką R&B i jazzem.

W 1964 roku dołączył do kapeli Soul Giants, która po pewnym czasie zmieniła nazwę na The Mothers of Invention. Grupa działała do 1971 roku i reaktywowała się na krótko w połowie lat 70.

Debiutancki album

Razem z zespołem w 1966 roku wydał płytę „Freak Out!”. Na krążku znalazło się 14 utworów, a wszystkie - poza kawałkiem „Go Cry on Somebody Else's Shoulder” stworzonym z pomocą Raya Collinsa - napisał sam Zappa. Był to jeden z pierwszych albumów koncepcyjnych i jednocześnie podwójnych w historii. Za jego produkcję odpowiadał Tom Wilson, który współpracował również m.in. z Bobem Dylanem, grupą Simon and Garfunkel i The Velvet Underground.

Posłuchajcie, jak brzmi „Hungry Freaks Daddy” - utwór otwierający album. 

Podczas nagrań do pierwszej płyty Zappa przeprowadził się do Los Ageles z przyjaciółką Pamelą Zarubicą. Ich dom stał się miejscem spotkań wielu miejskich muzyków oraz groupies. Tuż po zakończeniu krótkiej trasy koncertowej, podczas której Zappa promował nowy album, spotkał Gail Sloatman, w której od razu się zakochał.

Frank i Gail Fot. foto: ANL/REX Shutterstock/ East News

Para wzięła ślub w 1967 roku i doczekała się czwórki dzieci. Żona artysty przez 22 lata po śmierci artysty opiekowała się jego muzycznym dziedzictwem. Gail Zappa zmarła 7 października 2015 roku. Co ciekawe nie była ona pierwszą małżonką Zappy. W latach 1960-1964 muzyk był żonaty z Kay Sherman.

Pod koniec 1969 roku artysta zerwał współpracę z Mothers of Invention i wydał solowy album „Hot Rats”. Zappa zadedykował krążek swojemu nowonarodzonemu synowi, który również został muzykiem. Dweezil Zappa jest też w posiadaniu gitary, którą jego ojciec otrzymał od Jimiego Hendrixa. Została użyta w czasie nagrań do płyty „Zoot Allures” wydanej w 1976 roku.

Wypadek

W 1971 roku miały miejsce dwa poważne incydenty. Podczas występu w Casino de Montreux w Szwajcarii wśród publiczności wybuchł pożar, a cały sprzęt muzyka został zniszczony. Z kolei tydzień później, w czasie koncertu w Rainbow Theatre w Londynie, jeden z gości zepchnął Zappę ze sceny. Artysta upadł na betonową podłogę w taki sposób, że członkowie zespołu byli początkowo przekonani, iż umarł. Ostatecznie doznał poważnych urazów głowy, nogi, szyi oraz pleców oraz problemów z krtanią, które spowodowały, że po wyleczeniu na stałe zmienił mu się głos. Zappa przez pół roku był również zmuszony jeździć na wózku inwalidzkim, co uniemożliwiło mu udział w trasie koncertowej.   

Muzyczny dorobek

Frank Zappa wydał za życia 62 albumy, rodzina po jego śmierci odkryła materiały na kolejne 38 wydawnictw. Setna płyta artysty, „Dance Me This”, miała swoją premierę 21 czerwca 2015 roku i zawiera 11 utworów. W 1993 roku na łamach prasy zapowiadał ją jeszcze sam Zappa:

Pracuję obecnie nad synclavierową [Synclavier – rodzaj cyfrowego syntezatora, przyp. red.] płytą zatytułowaną „Dance Me This”. Planuję, że będą z niej korzystać nowoczesne grupy taneczne. Prawdopodobnie nie ukaże się przed końcem następnego roku.

Na wydanie płyty fani musieli jednak czekać ponad 20 lat.

Dance Me This Fot. foto: materiały prasowe

Ostatnie lata

W 1990 roku u Franka Zappy zdiagnozowano raka prostaty w fazie niekwalifikującej się do operacji. Po raz ostatni wystąpił publicznie w 1992 roku podczas koncertu we Frankfurcie, gdzie otrzymał 20-minutową owację. Krótko przed śmiercią zdążył ukończyć album „Civilization Phaze III”. Zmarł w Los Angeles, 4 grudnia 1993 roku.

Frank Zappa bez wątpienia był jednym z ważniejszych muzyków zeszłego stulecia. Żywot legendy rocka ma zostać przedstawiony w postaci filmu dokumentalnego. Jego premiera zaplanowana jest na 2017 rok, a za reżyserię odpowiada Alex Winter.

Tęsknicie za Frankiem Zappą?

Justyna Kierzkowska Redaktor antyradia
Polub Antyradio na Facebooku
CZYTAJ TAKŻE
Logo 18plus

Ta strona zawiera treści przeznaczone tylko dla dorosłych jeżeli nie masz ukończonych 18 lat, nie powinieneś jej oglądać.