23.06.2018 20:54

Noc Świętojańska 2018: 10 utworów w słowiańskim klimacie

Tańce wokół sobótkowego ogniska, poszukiwanie kwiatu paproci, plecione wianki... Sprawdźcie, czy wybrane przez nas utwory wprawia Was w iście taneczny, słowiański nastrój!

Noc Świętojańska 2018
foto: shutterstock

Noc Kupały a Noc Świętojańska

Wbrew pozorom to nie są różne nazwy tego samego święta. Noc Kupały, nazywana także sobótką, kupalnocką lub po prostu kupałą, to jeden z najważniejszych dni w wierzeniach dawnych Słowian, obchodzony w czasie najkrótszej nocy w roku, przypadającej około 21-22 czerwca. Z kolei Noc Świętojańska, czyli Wigilia św. Jana, to święto obchodzone w nocy z 23 na 24 czerwca, ustanowione przez Kościół w wyniku próby zasymilowania przez chrześcijaństwo pogańskich obrzędów.

Niezależnie od prób chrystianizacji Europy z nocą przesilenia letniego od zawsze wiązała się niezliczona liczba wierzeń, przesądów i zwyczajów. W sobótkową noc czczono zarówno ogień, jak i wodę, a także słońce i księżyc, a podobnego rodzaju obrzędy odbywały się na obszarach zamieszkiwanych przez ludy bałtyckie, germańskie i celtyckie, a także wśród części narodów ugrofińskich.

1. Arkona - „Slavsia, Rus”

Swaróg, słowiański bóg nieba, słońca, ognia i kowalstwa, otrzymał swoje święto w dniu w dniu przesilenia zimowego. Szczodre Gody nazywane także Szczodruszką, odbywały się 24 grudnia i poprzedzone były Szczodrym Wieczorem. Arkona zagra w Polsce w 2018 aż 6 koncertów - odwiedzi Warszawę, Wrocław, Kraków, Szczecin, Gdańsk i Poznań.

2. Diaboł Boruta - „Sobótki”

Folkmetalowy rzeszowski Diaboł Boruta ma na swoim koncie dwa studyjne albumy. Numer „Sobótki” pochodzi z debiutanckiej płyty „Widziadła” z 2016 roku i przedstawia ogromne sobótkowe ognisko, palone m.in. podczas Nocy Kupały i Nocy Świętojańskiej. Mamy tu także tańce przy starych dębach podczas przesilenia słońca, utopce i niebezpieczne wiry, a także zdradliwe mokradła, na których rośnie perunowy kwiat...

3. Eier  - „Sobótka”

Do tradycji Nocy Kupały nawiązał także polski zespół Eier, wydając w 2011 roku numer „Sobótka”, w którym dokładnie został opisany przebieg święta. Mamy tu więc specjalnie na tę okazję rozpalony stos, pogaszone światła w domach, puszczanie przez dziewczęta na wodę uplecionych wianków i poszukiwanie kwiatu paproci.  A do tego tajemniczego młodzieńca, który zaginął na froncie wojennym… W roli księdza wystąpił Roman Kostrzewski.

4. Faun - „Sonnenreigen”

Folkrockowo-paganfolkowy niemiecki Faun też ma w swoim repertuarze ma wiele utworów nawiązujących do germańskiej mitologii, dlatego też płyta, na której znalazł się numer „Sonnenreigen”, nosi tytuł „Midgard”. Sam utwór opisuje zaś święto boga słońca i światła, Luga, patrona poetów i rzemiosła. Odbywało się ono latem, od 1 do 10 sierpnia wśród starożytnych Celtów, którzy w tym czasie oczyszczali dom i przy pomocy ognia odprawiali modlitwy dziękczynienia. Twórczości grupy będzie można posłuchać podczas Castle Party 2018 w Bolkowie.

5. Helroth - Wataha

Ofiara dla Świętowita i dzika armia mordująca niczym stado wilków znaleźli się w numerze polskiej grupy Helroth wydanym w 2013 roku. Sam Świętowit był głównym z bóstw czczonych przez plemię Słowian połabskich – Ranów. Był panem niebios, wojny, płodności i urodzaju, a według wierzeń miał aż cztery twarze.

6. Leśne Licho - „Pieśń starego lasu”

Leśne Licho w utworze „Pieśń starego lasu” snuje opowieść o dawnych ludach, których życie nierozerwalnie było złączone z naturą. Siłę do walki z nieprzyjacielem dawał im bóg piorunów, Perun. Historie dawnych czasów pamięta jedynie stary las.

7. Oberschlesien - „Król Olch”

Muzyczna interpretacja napisanej w 1782 roku ballady Johanna Wolfganga von Goethego. Opisuje krótką historię ojca pędzącego nocą przez las z synem na koniu. Dziecku wydaje się, że między drzewami widzi tajemniczą istotę, jednak mężczyzna zaprzecza temu, przekonany, że jego syn majaczy. Kiedy docierają na miejsce, okazuje się, że chłopiec nie żyje.

8. Percival Schuttenbach - „Pani Pana”

Założony w 1999 roku w Lubinie Percival jest jednym z najbardziej znanych zespołów grających słowiański folk metal. Grupa może pochwalić się kilkunastoma wydanymi albumami, a także nagraniem muzyki do jednej z najpopularniejszych polskich gier ostatnich lat - „Wiedźmin 3: Dziki Gon”. Kompozycje można było usłyszeć podczas trasy koncertowej Wild Hunt Live w 2017. Utwór „Pani Pana” jest wyraźnym nawiązaniem do ballady „Lilije” Adama Mickiewicza z opublikowanych w 1822 roku „Ballad i romansów”.

9. Południca - „Południca”

Numer z płyty „Spóźnione wejście w XXI wiek” został nagrany w 2010 roku przez krakowski zespół stworzony z osób należących wówczas do środowisk akademickich. Album został nagrany w Studiu „Punkt G”, należącym do gitarzysty grupy Świetliki, Artura Gasika. I tak w utworze mamy tytułową południcę, słowiańskiego, złośliwego demona, polującego w południe na tych, którzy przebywali w polu. Tym, których spotkały, południce zadawały zagadki. Jeśli udzielona odpowiedź była zła - bezlitośnie zabijały ofiarę.

10. Żywiołak – „Noc Kupały”

Żywiołak to już klasyka polskiej muzyki folkowej. „Noc Kupały” to zatrzymana w kadrze scena - chłopcy porwani w taneczny wir wokół ogniska przez wiły, dusze zmarłych w młodości dziewcząt, zamieszkujące przede wszystkim lasy, rzeki i jeziora. Najczęściej przybierały postać pięknych, prawie całkowicie nagich kobiet, ale potrafiły także zmienić się w łabędzie i wilki. Pamiętajcie - nie dajcie się wiłom zatańcować na śmierć! 

Jakie jeszcze zespoły znacie, które grają w tym stylu?

Justyna Kierzkowska
Tagi: Duperele Percival Schuttenbach Castle Party