35 kultowych ciekawostek o Kulcie. W tle Świadkowie Jehowy i ukryte znaczenia

7 lipca 1982 roku sceniczny debiut młodej nowofalowej grupy w warszawskim klubie Remont przyciągnął zaledwie czternastu widzów. Dziś ten sam zespół gra w największych salach koncertowych w Polsce i za granicą, a bilety na jego występy wyprzedają się na pniu. Przez lata działalności Kult naprawdę zapracował na swoją nazwę i stał się grupą rzeczywiście kultową.

Historia zespołu Kazika Staszewskiego jest równie barwna i porywająca, co jej muzyka. Lider Kultu to niewyczerpane źródło anegdot i ciekawostek, którymi chętnie dzieli się w wywiadach. Specjalnie dla Was przygotowaliśmy 35 interesujących faktów o legendzie polskiego rocka, które zaskoczyć mogą nawet jej najwierniejszych fanów.

1. Przez grupę przewinęło się aż 22 muzyków

Skład Kultu zmieniał się wielokrotnie na przestrzeni lat i tylko Kazik Staszewski był w nim przez cały czas jego istnienia.

2. Nazwę zespołu wymyślił dziennikarz Grzegorz Brzozowicz

Brzozowicz (czyli ten, co zdaniem Kazika „się na muzyce zna”) zrobił zaprzyjaźnionym muzykom prawdziwą akcję PR-ową. Jeszcze przed pierwszym ich koncertem wypisywał nazwę „Kult” na murach i pisał o nieistniejącym jeszcze zespole w warszawskich fanzinach. Znany później dziennikarz muzyczny zorganizował także debiutancki koncert Kazika i spółki sprzed 35 lat.

3. Pierwszym utworem stworzonym przez Kult była „Krew Boga”

Inspirowana wczesnym The Cure kompozycja basisty Piotra Wieteski powstała na pierwszej próbie Kultu. To do dziś sztandarowa piosenka zespołu – jest stałym punktem koncertowych bisów.

4. Gdyby nie kradzież, Kult mógłby nigdy nie nagrać żadnej płyty

W 1984 roku w toruńskim klubie Od Nowa ówczesnemu basiście Kultu, Piotrowi Wietesce skradziono instrument – pożyczonego, bardzo drogiego amerykańskiego Ibaneza. Solidarni z kolegą muzycy zespołu, aby uzyskać pieniądze na spłatę gitary, postanowili nagrać „Piosenkę młodych wioślarzy” na potrzeby składanki „Jeszcze młodsza generacja” wytwórni Tonpress. Wcześniej nie zgadzali się na oficjalne nagrania, które uważali za „sprzedanie się” i kolaborację z systemem.

5. Pierwsze autografy Kult rozdał na festiwalu opolskim

Klawiszowiec Janusz Grudziński wspominał, że zespół po raz pierwszy poproszono o autografy w czerwcu 1986 na próbie przed koncertem na festiwalu w Opolu. Szczęśliwcami byli…  uczestnicy wycieczki szkolnej.

6. W Kulcie występował lider Róż Europy

W 1983 roku przez kilka tygodni gitarzystą Kultu był Piotr Klatt, który później zasłynął jako wokalista zespołu Róże Europy.

7. Muzykę zespołu zainspirowały nauki Świadków Jehowy

W latach 80. XX wieku część muzyków Kultu związana była z ruchem Świadków Jehowy. Basista Piotr Wieteska i trębacz Jacek Szymoniak w 1986 odeszli z grupy, by zająć się głoszeniem Słowa Bożego. Kazik również utożsamiał się ze Świadkami, czego echem są religijne tematy na wczesnych albumach zespołu.

8. Basista Kultu jest legendą polskiego punka

Obecny basista zespołu, Ireneusz Wereński, przed Kultem był muzykiem słynnej punkowej grupy Kryzys. Jego grę usłyszeć można w takich utworach formacji Roberta Brylewskiego, jak „Telewizja”, „Mam dość” czy „Wojny gwiezdne”.

9. Dzięki podróżom do Torunia powstał najsłynniejszy utwór Kultu

Najważniejszy utwór zespołu, kultowa „Polska” jest echem kolejowych podróży, które Kazik w latach 80. odbywał z Warszawy do Torunia, gdzie mieszkała jego dziewczyna, a obecnie żona Ania. Z braku bezpośrednich połączeń musiał się przesiadać na wyjątkowo zaniedbanym wówczas dworcu w Kutnie, którego obraz natchnął artystę do stworzenia pesymistycznej wizji komunistycznej Polski.

10. Tylko jedna piosenka Kultu nigdy nie przeszła przez PRL-owską cenzurę

Kazik, autor zdecydowanej większości tekstów grupy, w czasach komunizmu musiał zmagać się z cenzorami, którzy usiłowali blokować wydanie jego najbardziej antysystemowych piosenek. Z biegiem lat cenzura stawała się coraz bardziej liberalna i nawet „Polska” ukazała się na płycie w czasach PRL-u, ale jeden utwór nigdy nie przeszedł przez sito Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Była to „Totalna militaryzacja”, która dopiero w 1989 roku, już po upadku komunistycznych rządów, znalazła się na płycie „45-89”.

11. „Piosenka młodych wioślarzy” była przebojem z przypadku

Komunistyczny cenzor odrzucił wszystkie sztandarowe utwory Kultu, które zespół zaproponował na składankę „Jeszcze młodsza generacja”, w tym zaangażowane politycznie piosenki „Polska” i „Po co wolność”. Spodobali mu się jedynie nonsensowni „Wioślarze”, utwór, który według Kazika był jedynie zapchajdziurą w repertuarze Kultu.

12. Tytuł utworu „Arahja” ma ukryte znaczenie

Jeden z największych przebojów Kultu, utwór „Arahja” z albumu „Spokojnie” z 1988 roku, wziął swój tytuł od zniekształconej wymowy nazwy zespołu hardrockowego Uriah Heep. Kazikowi i spółce brzmienie organów w piosence skojarzyło się z dokonaniami Brytyjczyków.

13. Najdłuższy utwór Kultu trwa 12 minut i 14 sekund

Najdłuższym nagraniem w dyskografii Kultu jest „Tan”, również z albumu „Spokojnie”. Na koncertach potrafił rozrosnąć się do kilkudziesięciu minut!

14. Jedna z okładek zespołu przedstawia opakowanie papryki

Psychodeliczna grafika na okładce najsłynniejszego albumu zespołu, „Spokojnie”, to tak naprawdę przerobiona etykieta z puszki węgierskiej papryki konserwowej. Jej autorem jest Jacek Pałucha, były muzyk Formacji Nieżywych Schabuff.

15.  Piosenka Kultu pojawiła się w telenoweli

Utwór „Do Ani” w 1988 roku wykorzystany został w pierwszej polskiej telenoweli, „W labiryncie”. Wersję z płyty „Spokojnie” słychać na początku odcinka 2.

16. Kult trafił też na duży ekran

Piosenki zespołu wykorzystano również w ścieżkach dźwiękowych trzech filmów. Kult dostarczył utwory na potrzeby dzieła Jerzego Zalewskiego „Czarne słońca” z 1992 roku, o dwa lata późniejszego filmu „Oczy niebieskie” Waldemara Szarka oraz „Układu zamkniętego” Ryszarda Bugajskiego z 2013 roku.

17. Kazik porzucił Kult dla budowania domów

W 1988 lider zawiesił na trzy miesiące działalność Kultu, ponieważ wyjechał do Wielkiej Brytanii pracować jako budowlaniec. W tym czasie kilku członków grupy próbowało grać razem pod nazwą Ult.

18. Kult jako pierwszy polski zespół rockowy zagrał w Brazylii

Kazik i spółka wyruszyli do Ameryki Południowej w grudniu 1989 roku na zaproszenie brazylijskiej grupy Beijo Aa Forca. Otrzymane honoraria, wobec galopującej w Kraju Kawy inflacji, muzycy postanowili wydać na miejscu na… kokainę.

19. Członkowie grupy reklamowali bank

Przy okazji brazylijskiej eskapady Kazik jedyny raz w życiu wystąpił w reklamie – pojawił się w spocie banku stanowego Parana, przebrany za Charliego Chaplina. Artysta znany jest ze swojej niechęci do reklam, ale przyjął propozycję Brazylijczyków, mając nadzieję, że nikt się o niej w Polsce nie dowie.

20. Możliwe, że sprzedano 6 milionów kopii płyty „Tata Kazika”

W 1993 i 1996 roku Kult wydał dwa bestsellerowe albumy z piosenkami ojca lidera, Stanisława Staszewskiego, „Tata Kazika” i „Tata 2”. Pierwszy z nich sprzedał się w nakładzie 600 tysięcy egzemplarzy, co jest komercyjnym rekordem Kultu. Muzycy sądzą, że realna sprzedaż, biorąc pod uwagę szalejące piractwo fonograficznie, mogła być nawet dziesięciokrotnie większa.

21. Kazik uważał, że jest lepszym twórcą niż tata

Wokalista przyznawał, że już w latach 80. proponowano mu, by sięgnął po twórczość swojego ojca, ale odmówił, twierdząc, że sam pisze lepsze kawałki. Na kasecie magnetofonowej z piosenkami Staszka, która została mu w spadku po zmarłym tacie, w ich miejsce nagrał sobie utwory Iggy’ego Popa.

22. Lider Kultu śpiewał z Violettą Villas

Na albumie „Tata 2” Kazik wykonał niezwykły duet wokalny ze słynną diwą. Można ich usłyszeć razem w utworze „Kochaj mnie, a będę twoja”.

23. Kult gra najdłużej w Polsce

Kult jest rekordzistą kraju, jeśli chodzi o długość zagranego koncertu. 16 października 1994 w warszawskiej Stodole występował przez 4 godziny i 40 minut.

24. Słynny punkowiec zainspirował album Kazika i spółki

Tytuł dziesiątego albumu grupy, „Ostateczny krach systemu korporacji” z 1998, zainspirowany został obejrzanym przez Kazika wywiadem z Jello Biafrą, wokalistą Dead Kennedys.

25. Autorem jednego z utworów grupy miał być znany piłkarz

Na „Ostatecznym krachu systemu korporacji” Kult zamieścił „fałszywy cover”. Własną piosenkę „Fever, Fever, Fever” podpisał jako utwór zespołu The Liars, a jako kompozytorzy w książeczce płyty wymienieni zostali fikcyjni muzycy R. Lopez i L. Rekarte – żartobliwe nawiązanie do hiszpańskiego piłkarza Aitora Lopeza Rekarte.

26. Gwiazda telewizji zagrała w klipie Kultu

W teledysku do wielkiego przeboju zespołu z 1998 roku, „Gdy nie ma dzieci”, wystąpiła popularna aktorka i parodystka, Katarzyna Kwiatkowska.

27. Kult miał trzech wokalistów

Na albumach studyjnych Kultu tylko dwukrotnie, nie licząc utworów instrumentalnych, Kazik był wyręczany w roli głównego wokalisty. Na „Posłuchaj, to do Ciebie” z 1987 klawiszowiec i gitarzysta Janusz Grudziński zaśpiewał „Totalną stabilizację”, a w 2001 roku cover utworu The Beatles „With A Little Help From My Friends” wykonał perkusista Tomasz Goehs.

28. Tytuł płyty „Hurra!” zmieniono w ostatniej chwili

Album „Hurra!” z 2009 roku pierwotnie nosić miał tytuł „Concentrazion Gigantica”.

29. Syn Kazika pojawił się na okładce albumu Kultu

Na okładce płyty „Hurra!” znalazło się zdjęcie ślubne syna lidera grupy, Kazimierza Staszewskiego juniora.

30. Wokalista został aresztowany na scenie

Podczas koncertu Kultu w Krakowie 13 marca 2013, w dniu swoich 50. urodzin, Kazik został skuty kajdankami przez antyterrorystów. Na szczęście odbyło się to tylko na potrzeby teledysku do utworu „Układ zamknięty” z albumu „Prosto”.

31. Na albumach Kultu Kazik śpiewał w sześciu językach

W dyskografii zespołu można znaleźć piosenki po polsku, angielsku, niemiecku, rosyjsku, węgiersku i hiszpańsku.

32. Grabaż i Nosowska wykonywali piosenki Staszewskiego

Utwory Kultu brało na warsztat wielu innych muzyków. Piosenki Kazika i spółki nagrali m.in. Pidżama Porno („Wódka”) i Farben Lehre („Wolność”). Niedawno zespół Hey wykonywał na koncertach własną wersję przeboju „Arahja”.

33. Kazik doczekał się własnego cover bandu

Lubelski zespół Czarny Ziutek Z Killerami (nazwa pochodzi z utworu Staszka Staszewskiego, „Celina”) wykonuje piosenki różnych formacji, których wokalistą jest Kazik Staszewski, w tym Kultu.

34. Kult nagrał utwory ośmiu innych wykonawców

Kazik i koledzy także mają w repertuarze kilka piosenek innych artystów. Na płytach zespołu znaleźć można utwory The Animals, Uriah Heep, Omegi, Iggy’ego Popa, The Beatles, Tadeusza Woźniaka, Booze & Glory i oczywiście Stanisława Staszewskiego.

35. Pomarańczowy to oficjalny kolor zespołu

Na jesień 2017 zaplanowana jest dziewiętnasta już edycja ogólnopolskiej trasy koncertowej Kultu po Polsce. Tradycyjnie nosi ona nazwę Pomarańczowej Trasy. Pochodzi ona od koloru plakatów, którymi zespół reklamował jej pierwszą edycję w 1999 roku. Od tej pory pomarańcz stał się oficjalną barwą zespołu.