` To ostatnie pokolenie nauczone zapominanych wartości. Psycholog nie ma złudzeń - Antyradio

To ostatnie pokolenie nauczone zapominanych wartości. Psycholog nie ma złudzeń

AKTUALIZACJA 12.10.2026 12.10.2026 15:03
AKTUALIZACJA 12.10.2026 12.10.2026 15:03

Pokolenie X dorastało bez smartfonów i mediów społecznościowych. Psycholog Jean-Paul Gaillard wskazuje na cierpliwość, samodzielność i odporność na frustrację jako umiejętności rozwijane w warunkach, które dla młodszych pokoleń mogą wydawać się piekłem. 

Mężczyzna z brodą rozmawia przez telefon, trzymając kubek w ręce, siedzi przy biurku.
Fot. LightField Studios/Shutterstock
Z tego artykułu dowiesz się:
  • Pokolenie X, wychowane bez smartfonów i mediów społecznościowych, nauczyło się cierpliwości i samodzielnego rozwiązywania problemów, co sprzyjało rozwijaniu odporności psychicznej.
  • W erze natychmiastowej gratyfikacji te umiejętności są mniej powszechne, co może wpływać na młodsze generacje i ich zdolność do radzenia sobie z frustracją.
  • Nie oznacza to jednak, że młodsze pokolenia z automatu zatraciły możliwość nabycia cech, które kilkadziesiąt lat temu były o wiele powszechniejsze. 

Ostatnie pokolenie nauczone cierpliwości. Smartfony wymazały tę cechę? 

Pokolenie X, czyli osoby urodzone w latach 1960-1980, dorastało bez smartfonów, mediów społecznościowych i stałego dostępu do cyfrowej rozrywki. Psycholog kliniczny i psychoanalityk Jean-Paul Gaillard uważa, że ta rzeczywistość sprzyjała rozwijaniu cierpliwości, samodzielności i odporności na frustrację.

Quiz: Jaki masz typ osobowości? Odpowiedz na 12 pytań i poznaj prawdę o sobie

1/12 W jaki sposób opiszesz się jednym zdaniem?

Dziś w świecie natychmiastowej gratyfikacji, te umiejętności mogą być trudniejsze do wykształcenia, dlatego występują rzadziej u młodych ludzi. Z tego powodu pokolenie X uważa się za ostatnie, dla których cierpliwość i większa odporność psychiczna, były czymś bardziej naturalnym. 

Czego nauczyło ludzi dorastanie bez smartfonów?

Jak przypomina serwis 3dvf.com, dzieciństwo pokolenia X wyglądało inaczej niż życie współczesnych dzieci i nastolatków. Nuda nie znikała po uruchomieniu aplikacji, a konflikt z rówieśnikiem nie kończył się na zablokowaniu kogoś w mediach społecznościowych. Wiele problemów trzeba było rozwiązywać samodzielnie, bez stałego wsparcia dorosłych i bez możliwości natychmiastowego odwrócenia uwagi.

Jean-Paul Gaillard zwraca uwagę, że takie warunki mogły sprzyjać budowaniu wewnętrznego poczucia bezpieczeństwa. Dzieci uczyły się czekać, obserwować otoczenie i radzić sobie z sytuacjami, które nie przynosiły natychmiastowej satysfakcji. Cierpliwość nie była osobnym celem wychowawczym, lecz umiejętnością rozwijaną w zwyczajnych sytuacjach dnia codziennego.

Gaillard opisywał przemiany w rozwoju dzieci i młodzieży w książce "Enfants et adolescents en mutation", wydanej po raz pierwszy w 2009 roku. Jego zdaniem kultura natychmiastowej gratyfikacji może utrudniać rozwijanie umiejętności, które wcześniejsze pokolenia zdobywały dzięki samodzielnemu mierzeniu się z trudnościami.

Dlaczego umiejętność znoszenia frustracji jest tak ważna?

Frustracja pojawia się wtedy, gdy coś nie przebiega zgodnie z oczekiwaniami, cel pozostaje nieosiągnięty albo trzeba poczekać na rezultat. Umiejętność radzenia sobie z takim stanem pomaga kontynuować działanie pomimo przeszkód. Nie oznacza braku emocji, lecz zdolność do ich przeżywania bez rezygnowania z każdego trudniejszego zadania.

W świecie, w którym rozrywka, informacje i kontakt z innymi są dostępne niemal natychmiast, czekanie może wydawać się niepotrzebną niedogodnością. Tymczasem wiele ważnych czynności nadal wymaga czasu: nauka nowych umiejętności, budowanie relacji, rozwiązywanie konfliktów czy realizowanie długoterminowych planów.

Według Gaillarda dorastanie bez cyfrowych sposobów natychmiastowego rozpraszania uwagi dawało pokoleniu X więcej okazji do ćwiczenia cierpliwości. Nie oznacza to jednak, że osoby młodsze z definicji nie potrafią radzić sobie z frustracją. Chodzi o różnice w warunkach dorastania, a nie o niezmienne cechy każdego przedstawiciela danej generacji.

Dlaczego dyskrecja była ważną wartością pokolenia X?

Kolejną cechą przypisywaną temu pokoleniu jest większa powściągliwość w ujawnianiu prywatnych spraw. Osoby dorastające przed upowszechnieniem internetu funkcjonowały w świecie, w którym osobiste przeżycia nie były automatycznie publikowane w mediach społecznościowych. Trudności rodzinne, konflikty i porażki częściej pozostawały w węższym kręgu osób.

W interpretacji Gaillarda znaczenie miały również szacunek dla autorytetów, odpowiedzialność i poczucie wspólnoty. Pokolenie X miało być wychowywane z większym naciskiem na kontrolowanie własnych emocji oraz respektowanie granic innych ludzi. W takim podejściu dyskrecja nie jest oznaką obojętności, lecz sposobem ochrony prywatności i zachowania umiaru w relacjach. 

Nie należy jednak utożsamiać powściągliwości z automatycznie lepszym zdrowiem emocjonalnym. Nieujawnianie problemów może oznaczać zarówno świadome dbanie o prywatność, jak i trudność w proszeniu o pomoc. Sam styl komunikacji nie wystarcza, by ocenić odporność psychiczną człowieka.

Czy pokolenie X ma przewagę na rynku pracy?

Samodzielność, cierpliwość i umiejętność pracy nad długimi zadaniami mogą być przydatne zawodowo. Przedsięwzięcia wymagające wielu etapów, współpracy z innymi i rozwiązywania problemów rzadko przynoszą natychmiastowe rezultaty. W takich sytuacjach liczą się konsekwencja i zdolność do działania pomimo chwilowych niepowodzeń. 

Według przedstawionej przez Gaillarda charakterystyki osoby z pokolenia X mogą pełnić rolę łącznika między starszymi i młodszymi pracownikami. Dorastanie przed erą powszechnego internetu, a następnie funkcjonowanie w świecie cyfrowym pozwoliło im poznać oba sposoby organizacji życia i pracy.

Nie ma jednak podstaw, aby wszystkie te zalety przypisywać wyłącznie jednej generacji. Odporność na stres, odpowiedzialność i umiejętność współpracy zależą również od indywidualnych doświadczeń, środowiska oraz warunków zawodowych. Różnice pokoleniowe mogą być użytecznym punktem wyjścia do rozmowy, ale nie zastępują oceny konkretnych jednostek.

Czy młodsze pokolenia tracą cierpliwość i samodzielność?

Gaillard ostrzega, że wszechobecność ekranów i natychmiastowy dostęp do bodźców mogą ograniczać okazje do ćwiczenia cierpliwości oraz dłuższego skupienia uwagi. Jeżeli każdą chwilę nudy można szybko wypełnić treściami cyfrowymi, trudniej zauważyć, że również czekanie, szukanie rozwiązania i samodzielne pokonywanie przeszkód są częścią rozwoju.

Nie oznacza to, że technologia sama w sobie odbiera młodym ludziom odporność psychiczną. Może dostarczać wiedzy, ułatwiać komunikację i pomagać w nauce. Istotne jest raczej to, czy pozostawia przestrzeń na doświadczenia wymagające czasu, wysiłku i samodzielnego podejmowania decyzji.

Tak więc wartości, o których mówi Gaillard, nie musi bezpowrotnie odchodzić wraz z pokoleniem X. Cierpliwość, odpowiedzialność i umiejętność radzenia sobie z frustracją można rozwijać także dzisiaj. Wymaga to jednak świadomego pozostawiania miejsca na samodzielność, zamiast natychmiastowego usuwania każdej przeszkody z drogi.

Źródło: Antyradio/3dvf.com

Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca! Po więcej informacji zachęcamy do odwiedzenia naszego Facebooka, Twittera, TikToka i Instagrama. Żeby posłuchać, co teraz gramy, kliknij w poniższy baner!