Stworzył wybitne dzieło literatury dziecięcej. Polacy wciąż nie znają jego prawdziwego nazwiska
Obserwuj w Google
Lekarz, pedagog i pisarz, który całe życie poświęcił dzieciom — i zginął, bo nie chciał ich opuścić nawet w drodze do obozu zagłady. Niewielu Polaków wie, że Janusz Korczak to tylko pseudonim, a prawdziwe nazwisko autora "Króla Maciusia Pierwszego" brzmiało zupełnie inaczej.
- Jakie było prawdziwe nazwisko Janusza Korczaka.
- Dlaczego Korczak był znany również jako Stary Doktor.
- Które dzieła literackie i pedagogiczne stworzył Korczak.
- Jak wyglądały ostatnie lata życia Janusza Korczaka.
Janusz Korczak - wielu Polaków nie wie, jak się naprawdę nazywał
Lekarz, pedagog, pisarz, publicysta i działacz społeczny. Jeden z pionierów walki o prawa dzieci. Zginął bohaterską śmiercią, towarzysząc osieroconym wychowankom w obozie koncentracyjnym.
Quiz: Trudny quiz z historii Polski. Nie odpodowiesz nawet na połowę pytań
Mowa oczywiście o Januszu Korczaku, który napisał słynną powieść dla dzieci "Król Maciuś Pierwszy", ale był również znany z krótkiej, ale ważnej z punktu widzenia spojrzenia na dzieci we współczesnej Polsce publikacji pedagogicznych "Prawo dziecka do szacunku". Nie każdy wie, jak naprawdę się nazywał.
Janusz Korczak - lekarz i pedagog, którypomagał sierotom
Co do dokładnej daty urodzenia Janusza Korczaka nie ma pewności. Przyszedł na świat 22 lipca 1878 lub 1879 roku w Warszawie jako Henryk Goldszmit. Był Żydem-Polakiem, pochodzącym ze zasymilowanej rodziny. Z tego powodu wychowano go w kulturze polskiej, wpajając mu pozytywistyczne idee haseł pracy społecznej.
Jako dziecko stracił ojca i z tego powodu będąc w gimnazjum, dorabiał jako korepetytor, by wspomóc rodzinę. Ukończył studia na Wydziale Lekarskim Cesarskiego Uniwersytetu w Warszawie. W 1905 roku Korczak otrzymał dyplom lekarza, ale zanim zaczął praktykę, został powołany do armii rosyjskiej i brał udział w wojnie rosyjsko-japońskiej. W końcu został pediatrą w Szpitalu dla Dzieci im. Bersohnów i Baumanów, mieszkając w placówce i będąc dostępnym dla małych pacjentów przez całą dobę.
Korczak założył też prywatny gabinet. Ubogich pacjentów leczył za darmo, ale od bogatych żądał wyższych stawek. W międzyczasie zaczął swoją pracę literacką, wydając między innymi powieść "Dziecko salonu", która przyniosła mu rozgłos. Dokształcał się w zawodzie, podróżując po Europie i wkrótce podjął decyzję, że w pełni poświęci się swojemu zawodowi i nigdy nie założy rodziny, chociaż, jak na ironię, uważał, że to waśnie rodzina jest najlepszym miejscem wychowywania dzieci.
Te książki z czasów PRL są dziś warte fortunę. Prawdopodobnie masz je w domu
- 11 Zobacz zdjęcia
Wkrótce Korczak został członkiem Towarzystwa "Pomoc dla sierot", którego celem była opieka nad najbiedniejszymi osieroconymi dziećmi żydowskimi. Podczas I wojny światowej ponownie wcielono go do armii. Brał udział również w wojnie polsko-bolszewickiej. W każdym z konfliktów wykorzystywano jego doświadczenie medyczne. Z biegiem lat stawał się coraz bardziej uznanym lekarzem.
Brytyjczycy wybrali 5 najlepszych polskich książek wszech czasów
- 5 Zobacz zdjęcia
Najważniejsze dzieła Korczaka. Skąd wziął się jego pseudonim?
Korczak jako literat zadebiutował w 1896 roku w czasopiśmie satyrycznym "Kolce", do którego pisał również Bolesław Prus. Posługiwał się wówczas pseudonimem Ryk. W latach 1901-1905 powołał do życia ponad 200 felietonów w cyklu "Koszałki Opałki". Wcześniej, bo w 1898 roku brał udział w konkursie na sztukę teatralną ogłoszonym przez Ignacego Jana Paderewskiego. Zgodnie z wymogami regulaminu użył pseudonimu. Podpisał się jako Janasz Korczak. Pomysł zaczerpnął z powieści Józefa Kraszewskiego "Historia o Janaszu Korczaku i o pięknej miecznikównie".
Od 1900 roku pisał cykl felietonów do pisma "Wędrowiec" zatytułowany "Dzieci i wychowanie", posługując się już aliasem, który wszyscy dobrze znają - Janusz Korczak. Na łamach innych gazet ukazywało się wiele jego dzieł literackich, pedagogicznych i społecznych. Wśród pozycji dla dzieci stworzył między innymi takie tytuły, jak "Mośki, Joski i Srule", "Józki, Jaśki i Franki", "Sława", Król Maciuś Pierwszy", "Król Maciuś na wyspie bezludnej", "Bankructwo małego Dżeka", "Prawidła życia", "Kajtuś czarodziej", "Uparty chłopiec. Życie Ludwika Pasteura", "Ludzie są dobrzy" i "Trzy wyprawy Herszka".
Jego najważniejsze dzieła publicystyczne to "Jak kochać dziecko", "Prawo dziecka do szacunku", "Sam na sam z Bogiem", "Kiedy znów będę mały" i "Pedagogika żartobliwa". Korczak współpracował też z Polskim Radiem, a audycje z jego udziałem cieszyły się wielką popularnością, mimo że słuchacze nie wiedzieli, kto do nich przemawia. Posługiwał się bowiem kolejnym pseudonimem - Stary Doktor. Był też redaktorem czasopisma skierowanego do dzieci i młodzieży "Mały Przegląd" - dodatku do żydowskiego dziennika "Nasz Przegląd". Ostatnim tekstem, jaki napisał były jego pamiętniki.
W latach 1912-1942 wraz ze Stefanią Wilczyńską założył i prowadził Dom Sierot - placówkę stworzoną z myślą o osieroconych dzieciach żydowskich, która wkrótce stała się nowoczesnym domem dziecka. Po wybuchu II wojny światowej Dom Sierot został przeniesiony na teren getta warszawskiego. Nie zgadzał się na oznaczania Żydów przez nazistów specjalnymi opaskami, za co trafił na Pawiak. Mimo że proponowano Korczakowi ucieczkę z getta, podobnie jak inni pracownicy Domu Sierot, nigdy nie był zainteresowany opuszczeniem wychowanków.
7 najciekawszych polskich książek, które powinien znać każdy Polak
- 7 Zobacz zdjęcia
Śmierć Janusza Korczaka. Otrzymał Order Orła Białego
Wraz z nimi trafił do obozu koncentracyjnego w Treblince. Korczak, pracownicy ośrodka, w tym Stefania Wilczyńska, Natalia Poz, Róża Lipiec-Jakubowska, Róża Sztokman-Azrylewicz, Sabina Lejzerowicz i około 200 dzieci brał udział w marszu na Umschlagplatz. Grafik Marek Rudnicki był świadkiem tego zdarzenia. "Atmosferę przenikał jakiś ogromny bezwład, automatyzm, apatia. Nie było widocznego poruszenia, że to Korczak idzie, nie było salutowania (jak to niektórzy opisują), na pewno nie było interwencji posłańców Judenratu – nikt do Korczaka nie podszedł. Nie było gestów, nie było śpiewu, nie było dumnie podniesionych głów, nie pamiętam, czy niósł ktoś sztandar Domu Sierot, mówią, że tak. Była straszliwa, zmęczona cisza. Korczak wlókł nogę za nogą, jakiś skurczony, mamlał coś od czasu do czasu do siebie" - wspominał straszną chwilę.
Nie wiadomo, kiedy dokładnie zginął Korczak. Podobnie jak w przypadku daty jego urodzin można tylko gdybać. Według przyjętej zasady, jeśli nie da się ustalić dokładnej daty śmierci danej osoby podczas wojny, uznaje się ją za zmarłą w rok po zakończeniu konfliktu. Z tego powodu 27 marca 2015 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód orzekł o uznaniu Janusza Korczaka za zmarłego 7 sierpnia 1942 roku. Mimo że zmarł przedwcześnie, nie zapomniano o nim. Do tej pory jest pamiętany jako ważny przedstawiciel głosu dzieci. Pośmiertnie został odznaczony Orderem Orła Białego.
Źródło: Antyradio/Wikipedia.org
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca! Po więcej informacji zachęcamy do odwiedzenia naszego Facebooka, Twittera, TikToka i Instagrama. Żeby posłuchać, co teraz gramy, kliknij w poniższy baner!
