Monopoly - strategiczna gra planszowa, która zapewnia rozrywkę od ponad 80 lat
Obserwuj w Google
Monopoly to jedna z najsłynniejszych gier strategiczno-ekonomicznych na świecie. Ukazała się w tak wielu wersjach, że nie sposób ich policzyć. Jak w nią grać?
Pandemia koronawirusa sprzyja grze w planszówki. A skoro o grach planszowych mowa, czemu nie rozegrać partyjki absolutnego klasyka - Monopoly. Kiedy powstała ta słynna gra? Kto ją stworzył? W ilu wersjach wyszła i przede wszystkim - jak w nią grać? W tym artykule dowiecie się wszystkiego na temat Monopoly!
Monopoly - gra, która bawi od ponad 80 lat
Historia Monopoly sięga niemal 120 lat. W 1903 roku antymonopolistka Lizzie Magie stworzyła grę, której celem było wyjaśnienie w przystępny sposób teorii jednego podatku, który ukuł ekonomista Henry George. Pomysł Magie powstał więc jako narzędzie edukacyjne, które miało ukazać negatywne cechy koncentracji ziemi w prywatnych monopolach. Rok później twórczyni opatentowała swój pomysł, a w 1906 roku światło dzienne ujrzała gra pod tytułem The Landlord's Game. Gra miała dwa zestawy zasad - antymonopolistyczne i promonopolistyczne.
Do roku 1930 jak grzyby po deszczu zaczęły wyrastać inne planszówki oparte na pomyśle Magie. Wszystkie polegały na zakupie gruntów pod ich zagospodarowanie oraz sprzedaży niezabudowanych nieruchomości. Dodawano też kolejne elementy, między innymi papierowe domki, symbolizujące kupowane budynki. W ten sposób ukształtowały się podwaliny pod znane dzisiaj Monopoly.
Według anegdoty opowiedzianej przez Charlesa Todda koleżanka z dzieciństwa Esther Jones i jej mąż Charles Darrow wpadli do niego z wizytą. Todd pokazał Darrowowi swoją ulubioną grę, którą była The Landlord's Game. Gość poprosił gospodarza o spisanie zasad planszówki, która przypadła mu do gustu. Następnie wykupił prawa patentowe od Magie za 500 dolarów, udał się do Parker Brothers i sprzedał przedsiębiorstwu grę o nazwie Monopoly.
Pierwsze wydanie Monopoly ukazało się na amerykańskim rynku w 1935 roku. Rok później zaczęto dystrybucję zagraniczną. Brytyjski rząd wykorzystał ją, by wspomóc więźniów wojennych. W pudełkach wysyłano im ukryte pieniądze, mapy, kompasy i inne przedmioty przydatne przy ucieczce z niewoli. Co ciekawe woja przyczyniła się tez do powstania pierwszej wariacji Monopoly. W okupowanej przez nazistów Holandii rząd niemiecki nakazał opracowanie wersji z holenderskimi lokalizacjami. Ponieważ w tej edycji nie występowała propaganda nazistowska, baza stworzona w czasach okupacji jest wykorzystywana w Holandii do dziś.
W kolejnych dekadach gra cieszyła się ogromną popularnością na całym świecie. W 1973 roku profesor ekonomii Ralph Anspach stworzył grę Anti-Monopoly. Nie spodobało się to jednak przedstawicielom Parker Brothers, którzy wytoczyli proces Anspachowi. Sprawa toczyła się do roku 1984, kiedy w USA wprowadzono Prawa Publicznego 98-620. Dzięki niemu Anti-Monopoly zwolniono z obowiązku płacenia kary. Anspach po latach osiągnął porozumienie z obecnymi właścicielami praw do gry i legalnie sprzedaje swoją grę na podstawie licencji Hasbro. To właśnie proces z ekonomistą sprawił, że świat dowiedział się, że za słynną grą stoi Lizzie Magie.
Monopoly - ile powstało wersji gry?
W roku 1991 firma Parker Brothers została przejęta przez Hasbro. Do tej pory Monopoly oficjalnie ukazywało się jedynie w dwóch wersjach - zwykłej i Deluxe. Nowy właściciel wpadł jednak na pomysł, jak tchnąć powiew świeżości w klasyczną pozycję. Od 1994 roku zaczęto więc wydawać Monopoly na licencji innych znanych marek. Pojawiły się też pomysły na wprowadzenie zmodyfikowanych reguł lub plansz do gry. Z tego powodu lista wersji Monopoly to około 1500 pozycji. Z roku na rok pojawiają się jednak kolejne wariacje, więc wszystkie naprawdę trudno policzyć.
Istnieją wersje Monopoly, w których plansza nawiązuje do konkretnego miasta, stanu, kraju, a nawet części świata. Na rynku są też dostępne wariacje na licencji do takich marek jak Marvel, "Gwiezdne Wojny", "Gra o tron", "The Simpsons", "Garfield", DC, Pokemon, Coca-Cola, Disney, inspirowane znanymi osobami (na przykład Elvis Presley), zespołami muzycznymi, grami wideo, a nawet sportami oraz drużynami sportowymi. Nie należy też zapominać o wszystkich wydaniach specjalnych, związanych z rocznicą powstania gry i kolejnych wersji Deluxe, które różnią się na przykład wyglądem pionków. Ta różnorodność sprawia, że prawdziwi fani Monopoly mogą urozmaicać sobie dobrze znaną rozgrywkę, wprowadzając świeże elementy, a nowicjusze zaznajomić się z klasyką planszówek poprzez grę z ulubionymi bohaterami.
Monopoly - zasady gry
Chociaż wariacje Monopoly oferują różne odstępstwa od oryginalnych zasad, ich trzon pozostaje niezmienny od lat 30. XX wieku. Celem każdego z graczy jest wprowadzenie tytułowego monopolu i wygryzienie rywali dzięki odpowiedniemu inwestowaniu pieniędzy i spekulacji nieruchomościami. Rozgrywka toczy się na charakterystycznej planszy składającej się z 40 pól. Większość z nich stanowią puste działki, które gracze mogą wykupić, a następnie zabudować. Istnieją również pola specjalnych nieruchomości, a także miejsca, które powodują zdarzenia losowe. Na rogach planszy znajdują się charakterystyczne pola START, WIĘZIENIE, PARKING i IDŹ DO WIĘZIENIA. Na środku natomiast mamy miejsce do składowania kart SZANSA i KASA SPOŁECZNA, które mogą działać zarówno na korzyść, jak i na szkodę graczy.
W Monopoly można grać od 2 do 6 osób. Na początku każdy z graczy wybiera pionek, który będzie go reprezentował i dostaje określoną kwotę pieniędzy (x500, 4x100, 1x50, 1x20, 2x10, 1x5, 5x1). Należy też potasować i rozdzielić karty SZANSA i KASA SPOŁECZNA, kładąc je na planszy tekstem do dołu. Trzeba też wybrać jedną osobę, która będzie bankierem, wypłacającym i pobierającym pieniądze oraz wydającym karty własności nieruchomości. Wszyscy zaczynają na polu START i po kolei rzucają dwiema kostkami, a następnie przesuwają się o wylosowaną ilość pól.
Gacz, który stanie na nieruchomości nienależącą do żadnego z oponentów, może ją kupić za określoną przez grę kwotę. Jeśli nie ma wystarczającej ilości gotówki lub nie chce kupić działki, Bank rozpoczyna licytację. Osoba, która zakupi nieruchomość, dostaje jej kartę własności, na której określono wysokość czynszu, ceny postawienia budynków oraz wartość hipoteki. Czynsz płacą gracze, którzy staną na działkach należących do przeciwników. Jeśli jedna osoba zbierze wszystkie karty własności w tym samym kolorze, może wybudować domy i hotele, zwiększające wartość nieruchomości. Na jednej działce mogą się znajdować maksymalnie cztery domy albo jeden hotel. Żeby postawić hotel, trzeba jednak najpierw postawić cztery domy więc zabudowanie całej dzielnicy to kosztowna inwestycja, która jednak w większości przypadków z czasem się opłaci.
Jeśli gracz stanie na polu innym niż nieruchomość, musi postępować zgodnie z zawartymi na nim instrukcjami. W przypadku wyrzucenia dubletu gracz dokonuje ruchu i rzuca kostkami jeszcze raz. Dwa dublety z rzędu posyłają jednak prosto do więzienia, z którego można wyjść po odczekaniu trzech kolejek, opłacie wynoszącej 50 i odczekaniu jednej kolejki lub wykorzystaniu KARTY WYJŚCIA Z WIĘZIENIA. Po przekroczeniu pola START (nie liczy się w przypadku pójścia do więzienia), gracz dostaje z Banku wypłatę w wysokości 200.
Prawdziwa zabawa zaczyna się, kiedy wszystkie nieruchomości zostaną wykupione. Wówczas gracze muszą umiejętnie manipulować posiadanymi dobrami, wchodząc z przeciwnikami w interesy. Podstawowym celem gry nie jest bowiem zgromadzenie jak największej ilości pieniędzy, tylko uczynienie oponentów bankrutami. Osoba, która jest niewypłacalna, przegrywa i nie bierze udziału w dalszej rozgrywce. Gra toczy się, do momentu aż pozostanie jeden gracz posiadający gotówkę.
Zobacz też: Top 15 najlepszych gier planszowych dla dorosłych
