` Gwiazdor komedii był na cenzurowanym. Z jakiego powodu zakazano jego filmu? - Antyradio

Gwiazdor komedii był na cenzurowanym. Z jakiego powodu zakazano jego filmu?

AKTUALIZACJA 13.01.2026 12.01.2026 14:17
AKTUALIZACJA 13.01.2026 12.01.2026 14:17

Dlaczego film Chaplina "Światła wielkiego miasta" został zakazany w Memphis? Poznaj absurdalne powody cenzora. 

Charlie Chaplin
Fot. Album Online/East News
Z tego artykułu dowiesz się:
  • Dlaczego film Chaplina "Światła wielkiego miasta" został zakazany w Memphis.
  • Jakie były kryteria Lloyda Binforda przy zakazie filmów w Memphis.
  • Które filmy i z jakich powodów zostały zakazane przez Lloyda Binforda.
  • Dlaczego decyzje Binforda wzbudzały kontrowersje i sprzeciw.

Charlie Chaplin został ocenzurowany. Nie uwierzysz z jakiego powodu

Mogłoby się wydawać, że cenzura filmów dotyczy tylko i wyłącznie Polski w czasach PRL-u. Nic bardziej mylnego, bo zanim w naszym kraju cenzorzy przepuszczali przez sito rodzime teksty kultury, w pozornie wolnych pod wieloma względami Stanach Zjednoczonych istniała zorganizowana forma zakazywania niewygodnych filmów. 

I chodzi również o produkcje z udziałem międzynarodowych gwiazd, takich jak Charlie Chaplin. Jeden z filmów gwiazdora w pewnym momencie był na cenzurowanym i to z powodów, które dziś mogą śmieszyć. 

Lloyd Binford - cenzor, który zakazał filmu Chaplina. Powodem było życie prywatne gwiazdora 

Chaplin to ikona, nie tylko komedii, ale i symbol kina w ogóle. Niezwykle utalentowany brytyjski aktor i reżyser był także producentem, scenarzystą oraz kompozytorem muzyki filmowej. Bez niego kino nieme - a więc początki kinematografii, nie byłoby takie samo. Zresztą podobnie jak jeden z najpopularniejszych gatunków filmowych - komedia. 

Chociaż był niezwykle popularny a filmy z jego udziałem, takie jak "Brzdąc", "Gorączka złota", czy "Dyktator" za życia gwiazdora stały się klasykami, spotykał się w swojej karierze z wieloma trudnościami. Jedną z nich był zakaz jednego z dzieł Chaplina w mieście Memphis w stanie Tennessee. Mowa o "Światłach wielkiego miasta" z 1931 roku, a konkretnie o reedycji tego słynnego dramatu romantycznego.

Od 1934 roku w Stanach Zjednoczonych obowiązywał tak zwany Kodeks Haysa - konserwatywny zbiór, mówiący co można i czego nie można pokazywać w filmach. Aby egzekwować wprowadzone przepisy, powołano cenzorów, których zadaniem było pilnowanie, czy dany tytuł spełnia wymogi kodeksu. Zanim Kodeks Haysa wszedł na dobre, lokalne władze "w trosce" o swoje społeczności powoływały urzędy cenzorów już wcześniej. 

E.H. Crump - burmistrz Mephis w 1928 roku mianował przewodniczącym nowo utworzonej Rady Cenzorów Lloyda Binforda. To właśnie on przez niemal 30 lat decydował, jakie filmy będą oglądać mieszkańcy miasta. Wielokrotnie w karierze Binforda pojawiały się decyzje wykraczające poza zapisy w Kodeksie Haysa. Cenzor po prostu kierował się własnym widzimisię. 

Tak właśnie było w przypadku Chaplina, którego osobiście nie lubił i nie szanował nie tyle jako artystę, ile po prostu człowieka. W 1951 roku powstała reedycja "Świateł wielkiego miasta". Film ponownie trafił do kin. Ale nie do kin w Memphis, bo decyzją Binforda produkcja nie mogła być wyświetlana w mieście. Jak cenzor uargumentował swoje postanowienie? 

Jak sam stwierdził "w samym filmie nie ma nic złego". O co więc chodziło? Okazuje się, że kina w Mephis miały zakaz na wyświetlanie "Świateł wielkiego miasta" z bardzo arbitralnych pobudek - "ze względu na charakter i reputację Chaplina". Binford nazwał aktora "londyńską szumowiną", odnosząc się do czwartego małżeństwa artysty z Ooną O’Neil z 1943 roku. Ich związek wywołał skandal, bo Chaplin miał ponad 50 lat, a aktorka tylko 18. 

Lloyd Binford - rasistowska i arbitralna kariera cenzora

Nie zmienia to jednak faktu, że na przestrzeni lat decyzje Binforda dotyczące zakazów filmów wzbudzały wiele wątpliwości, również moralnych. Jednym z pierwszych ocenzurowanych filmów była produkcja "Król królów" Cecila B. de Mille’a. Binford nakazał usunięcie ceny chłosty. Kierownik kina, przy wsparciu dystrybutora filmu, pokazał dramat historyczny w całości, co doprowadziło do jego aresztowania i rozprawy rozprawy przed Sądem Apelacyjnym stanu Tennessee, rozstrzygniętej na korzyść cenzora. 

Kilka lat później Binford ukazał swoje rasistowskie oblicze blokując masę filmów z czarnoskórymi aktorami, albo produkcji, które poruszały temat czarnoskórych obywateli USA. Zakazał więc takich produkcji, jak "Imitacja życia", "Sensations of 1945", czy "Miliony Brewstera". W 1945 roku o Binfordzie usłyszał cały kraj. Wszystko za sprawą, zakazu wyświetlania filmu Jeana Renoira "Południowiec". Cenzor uznał, że  postacie z tej słynnej produkcji są ukazane jako "pospolite, podłe, ignoranckie białe śmieci". Co ciekawe ze zdaniem Binforda nie zgodziły się nawet konserwatywne organizacje pochodzące ze stanów, w których rozgrywa się akcja filmu. 

Curley - kar z filmu
fot. / Curley - kar z filmu

Wśród innych filmów, których Binford zakazał w Memphis, znalazła się też komedia familijna "Curley". Binford oświadczył w liście do dystrybutora: "[Rada] nie mogła zatwierdzić filmu «Curley»z małymi Mu***nami, ponieważ południe nie zezwala na obecność Mu***nów w białych szkołach ani nie uznaje równości rasowej, nawet wśród dzieci". Dystrybutor filmu wniósł pozew do rady, argumentując, że cenzura filmowa jest niezgodna z konstytucją. Sąd ponownie rozstrzygnął sprawę na korzyść rady, i Binforda który stał na jej. 

Co ciekawe Binford sprzeciwił się również wszelkim filmom przedstawiającym napad na pociąg i zablokował dystrybucję w Memphis filmów "Jesse James", "Powrót Franka Jamesa", "Wyjęty spod prawa" i innych westernów. W 1954 roku Binford wyjaśnił w wywiadzie dla Variety, dlaczego zakazał wyświetlania filmu "Woman They Almost Lynched". - Jestem przeciwny filmom o Jessim Jamesie i jego braciach. Zawsze będę zakazywał takich filmów - powiedział. 

Chaplin to nie jedyny artysta, którego życie prywatne nie podobało się Binfordowi. W 1950 roku, odnosząc się do romansu Ingrid Bergman z reżyserem Roberto Rossellinim, ogłosił, że filmy z Bergman zostały zakazane w Memphis "z powodu jej zachowania, a nie ze względu na same produkcje". - Nawet nie widzieliśmy filmu "Stromboli, ziemia Boga" i nie zamierzamy go oglądać - powiedział wówczas Binford.

Binford przestał być przewodniczącym Rady Cenzorów w Mephis w latach 50., na skutek poważnej choroby. Kilka lat później - w 1968 roku, w końcu zniesiono Kodeks Haysa. Stało się to na fali liberalnych przemian kulturowych, w skład których wchodziło przede wszystkim zniesienie segregacji rasowej na trenie Stanów Zjednoczonych. 

Źródło: Antyradio/Wikipedia.org

Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca! Po więcej informacji zachęcamy do odwiedzenia naszego Facebooka, Twittera, TikToka i Instagrama. Żeby posłuchać, co teraz gramy, kliknij w poniższy baner!