To nowy polski hit HBO. Prawie 40 lat temu powstał zapomniany film z gwiazdorską obsadą
Film "Zmowa", choć mniej znany, oferuje bardziej przyziemne spojrzenie na zbrodnię połaniecką. Nowy serial HBO "Wśród nocnej ciszy" traktujący o tej samej sprawie poszedł w kierunku thrillera. Pomimo różnic w podejściu, oba dzieła przypominają o wstrząsających wydarzeniach sprzed lat, które nadal fascynują Polaków.
- "Zmowa" to zapomniany film sprzed prawie 40 lat z gwiazdorska obsadą, opowiadający o zbrodni połanieckiej.
- Nowa produkcja HBO - serial "Wśród nocnej ciszy", przedstawia to samo głośne przestępstwo, ale podchodząc do tematu bardziej nowocześnie.
- Mimo że serial "Wśród nocnej ciszy" oddaje więcej miejsca ofiarom, to film "Zmowa" lepiej uchwycił realizm i atmosferę PRL-owskiej wsi, skupiając się na dramatyzmie codzienności.
Czy warto obejrzeć film "Zmowa" o zbrodni połanieckiej?
Zbrodnia połaniecka wstrząsnęła PRL-owską Polską przełomu lat 70. i 80. Z czasem została jednak zapomniana, podobnie jak film z gwiazdorską z końcówki PRL-u, który o niej opowiadał. Obecnie znów wielu Polaków żyje makabrycznymi wydarzeniami, do których doszło niemal równo 50 lat temu.
Wszystko przez nowy polski serial HBO pod tytułem "Wśród nocnej ciszy", który pokazuje kulisy tej strasznej sprawy. Kilka lat po zapadnięciu ostatniego wyroku powstał jednak film, w którym wystąpiło wiele słynnych nazwisk. Niewielu polskich widzów pamięta ten tytuł. Czy warto go obejrzeć?
Czy serial "Wśród nocnej ciszy" to pierwsza polska produkcja o zbrodni połanieckiej?
W ostatnich latach można zauważyć pewien trend obecny w polskich serialach dużych platform streamingowych. Szczególnie widoczny jest on w twórczości Jana Holoubka, który bierze na warsztat głośne polskie wydarzenia sprzed lat i fabularyzuje je. Wystarczy wymienić hity Netfliksa "Wielka woda", czy "Heweliusz". "Wśród nocnej ciszy" też wpisuje się w to zjawisko.
Realizacja serialu o zbrodni połanieckiej w 2026 roku wydaje się uzasadnionym ruchem. W końcu 25 grudnia wypadnie 50 rocznica tych przerażających wydarzeń, którymi swego czasu żyła niemal cała Polska. Można by pomyśleć, że kulisy przerażającego przestępstwa to idealny, wręcz gotowy materiał na scenariusz. Dlaczego dopiero 50 lat później zdecydowano się opowiedzieć tę historię w fabularnej formie?
Kto grał w filmie "Zmowa" o zbrodni połanieckiej?
Nic bardziej mylnego. W 1988 roku powstał film o zbrodni połanieckiej pod tytułem "Zmowa". Produkcja trafiła do dystrybucji dopiero po upadku PRL-u - dokładnie we wrześniu 1990 roku. Reżyserem produkcji został Janusz Petelski. Wystąpiło w niej bardzo wielu aktorów, którzy w tamtym czasie byli niezwykle popularni.
W obsadzie "Zmowy" znaleźli się między innymi:
- Bogusław Sochnacki,
- Ewa Szykulska,
- Jerzy Łapiński,
- Stanisława Celińska,
- Adam Ferency,
- Zbigniew Buczkowski,
- Sylwester Maciejewski,
- Artur Pontek,
- Czesław Nogacki,
- Danuta Kowalska,
- Ewa Frąckiewicz,
- Włodzimierz Musiał.
Widzowie mogą również usłyszeć głos Jerzego Kamasa, który był lektorem wprowadzającym do historii i podsumowującym ją. Mimo dużych nazwisk i głośnej sprawy, "Zmowa" nie zapisała się w świadomości przeciętnego widza.
Polacy pokochali ten film z PRL-u. Zgadniesz tytuł po jednym kadrze?
Czym film "Zmowa" różni się od serialu "Wśród nocnej ciszy"?
Film zmodyfikował i pominął wiele szczegółów zbrodni połanieckiej. Zmienił między innymi personalia najważniejszych osób związanych z tą sprawą. Nie jest też pod względem artystycznym i realizacyjnym na najwyższym poziomie, a dydaktyzm płynący ze wstępu i epilogu może wydawać się za bardzo łopatologiczny.
"Zmowie" udało się jednak to, czego przynajmniej po pierwszym odcinku nie osiągnął serial "Wśród nocnej ciszy" - uchwycił realizm polskiej wsi końca lat 70. i przede wszystkim zwyczajność przestępstwa oraz ciągnącej się za nim zmowy milczenia.
Oglądając najnowszy serial Holoubka ma się wrażenie styczności ze swego rodzaju skansenem - pokazującym stereotypowe wyobrażenia na temat PRLu-, przepuszczonym przez filtr produkcji aspirującej do stanięcia w jednym szeregu z amerykańskimi thrillerami. Aktorzy - chociaż i w tym wypadku trzeba mówić o słynnych nazwiskach, nie wypadli w swoich rolach tak przekonująco jak obsada "Zmowy".
Czytając głośny reportaż "Nie oświadczam się", autorstwa dziennikarza Wiesława Łuki, można tez odnieść wrażenie, że "Zmowa" o wiele lepiej oddała charakter osób, które miały związek ze sprawą, niż "Wśród nocnej ciszy". W serialu można przyczepić się nie tylko do faktu, że aktorzy próbują sprawić wrażenie mieszkańców PRL-owskiej wsi, ale są w tym niezbyt wiarygodni (na przykład niekonsekwentnie wykorzystując elementy rozmaitych gwar), za bardzo przesiąknięci współczesnością, ale też do tego, że to bohaterowie zbyt rozbudowani emocjonalnie, co odbiera wcześniej wspomnianej zwyczajności i autentyczności.
W serialu położono również nacisk na zupełnie inne aspekty tej opowieści. Tam, gdzie "Zmowa" stara się w miarę obiektywnie pokazać kulisy zbrodni połanieckiej, "Wśród nocnej ciszy" idzie w kierunku większej rozrywkowości tej sprawy - zmienia się w thriller true crime, a nie tytuł, który ma przede wszystkim prosty morał - człowiek człowiekowi wilkiem, przede wszystkim wtedy, gdy mamy do czynienia z wilkiem w owczej skórze.
Oczywiście "Wśród nocnej ciszy" pod względem formalnym to tytuł o wiele ciekawszy i bardziej atrakcyjny dla widzów. Twórcy serialu mogą też pozwolić sobie na zagadkowość, ponieważ zbrodnia połaniecka odeszła trochę w zapomnienie. W czasach, kiedy powstawała "Zmowa" temat był stosunkowo świeży, więc nikt nie bawił się w zagadkowe ukazanie tej historii i w zasadzie od samego początku wiadomo, kto stoi za potrójnym morderstwem.
Nie można jednak odmówić "Wśród nocnej ciszy" oddania większego głosu samym ofiarom, które zapewne będą pełnić kolejnych odcinkach znacznie większą rolę, niż w filmie sprzed prawie 40 lat. W tamtych czasach skupiono się przede wszystkim na sprawcach, a w szczególności na głównej osobie, która odpowiadała za ten koszmar. Serial stara się rozłożyć ten akcent również na inne postacie.
Nie oznacza to oczywiście, że jeden tytuł deklasuje drugi. Wszystko zależy od tego, czego po tego typu produkcjach oczekujemy. Tym bardziej trudno wyrokować nad serialem, który dopiero się rozpoczął. Jedno jest jednak pewne - "Wśród nocnej ciszy" wywołało dyskusje wśród widzów i krytyków i spełniło swoje zadanie - przypomnienia o straszliwej zbrodni.
Trzeba jednak pamiętać, że nie był to pierwszy głos polskich filmowców w tej sprawie i jeśli nadarzy się ku temu okazja, warto obejrzeć również "Zmowę". Niestety o to jest obecnie trudno, bo film nie trafił do bazy żadnej platformy streamingowej. Pozostaje więc czatowanie na emisję w telewizji. Kolejne odcinki "Wśród nocnej ciszy" można oglądać co piątek na HBO i HBO Max.
Źródło: Antyradio
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca! Po więcej informacji zachęcamy do odwiedzenia naszego Facebooka, Twittera, TikToka i Instagrama. Żeby posłuchać, co teraz gramy, kliknij w poniższy baner!