Pierwsza filmowa „Lalka” miała powstać prawie 90 lat temu. Wojna popsuła plany

AKTUALIZACJA 14.09.2026 14.09.2026 12:06
AKTUALIZACJA 14.09.2026 14.09.2026 12:06

Niedługo zobaczymy dwie wersje "Lalki" - serial Netfliksa i kinowy film. Wcześniej widzowie przez dekady oglądali film i serial na podstawie powieści Prusa, które powstały w czasach PRL-u. Gdyby nie wojna, mielibyśmy jeszcze jedną kinową adaptację z przełomu lat 30.i 40. XX wieku. 

Lalka - kadr z filmu PRL
Fot. Zespół Realizatorów Filmowych Kamera
Z tego artykułu dowiesz się:
  • W 2026 roku pojawią się aż dwie adaptacje "Lalki" Prusa.
  • Do tej pory kultowe są film i serial z czasów PRL-u.
  • Gdyby nie II wojna światowa prawdopodobnie powstałby wcześniejszy film na podstawie słynnej powieści. 

"Lalka" mogła doczekać się filmu przed wojną. Polacy musieli czekać wiele lat

Wielkimi krokami zbliża się premiera nie jednej, a dwóch nowych ekranowych wersji "Lalki" Bolesława Prusa. Niebawem na Netflix trafi serial, będący odświeżonym spojrzeniem na klasyczną lekturę, a do kin film, w większym stopniu trzymający się literackiego pierwowzoru. To oczywiście nie jedyne adaptacje powieści. 

Quiz: Co pamiętasz z „Lalki” Prusa? Mądry Polak rozwiąże ten quiz na 100%

 MONKPRESS/East News
1/15 Jak naprawdę nazywał się autor "Lalki"?

W czasach PRL-u powstały dwie wersje "Lalki" - kultowy film z końca lat 60. i słynny serial, który powstał prawie dekadę później. Obie produkcje przeszły do historii i zapisały się w pamięci Polaków. Mało brakowało, a na przełomie lat 30. i 40. filmowcy powołaliby do życia jeszcze jedną filmową "Lalkę". 

II wojna światowa przeszkodziła w stworzeniu filmowej "Lalki"

Pozytywistyczna powieść Prusa to jedna z najpopularniejszych lektur szkolnych. Do dziś jest chętnie czytana, wspominana i często pojawia się na maturach z języka polskiego. Uniwersalna opowieść dwukrotnie doczekała się przeniesienia i na mały i na duży ekran. Niebawem zobaczymy aż dwie nowe wersje "Lalki" - każdą z nieco innym podejściem adaptacyjnym. 

Oczywiście zarówno nadchodzący serial Netfliksa, jak i film kinowy to kolejne adaptacje w historii polskiej kultury. W 1968 roku zadebiutował bowiem film w reżyserii Wojciecha Jerzego Hasa, a w 1977 Ryszard Ber stworzył serial telewizyjny. Nie każdy jednak zdaje sobie sprawę, że gdyby nie II wojna światowa, moglibyśmy znać jeszcze wcześniejszą "Lalkę" przeniesioną na duży ekran. 

Tablica pamiatkowa zwiazana z literacka postacia Ignacego Rzeckiego
fot. GERARD/REPORTER/Eas News / Tablica pamiatkowa zwiazana z literacka postacia Ignacego Rzeckiego

Pod koniec lat 30. Popularne stały się adaptacje klasycznych dzieł literackich, ukazane w zupełnie nowych jak na tamte czasy mediach - radiu i kinie. W 1937 roku powieść Prusa doczekała się adaptacji radiowej. Nie było to jednak przeniesienie całej fabuły na język słuchowiska. Wykorzystano jedynie fragment, skupiający się na wspomnieniach Ignacego Rzeckiego. W ten sposób powstał "Stary subiekt" w opracowaniu Witolda Hulewicza. 

Dwa lata później - konkretnie w lecie 1939 roku poeta Stefan Godlewski wystosował apel do polskich filmowców, by wzięli na warsztat "Lalkę" Prusa oraz inne dzieła pisarza. Był on wielkim popularyzatorem twórczości Prusa, bo z jego inicjatywy w Warszawie pojawiły sie tablice upamiętniające bohaterów "Lalki" obecne w Śródmieściu do dziś. I chociaż twórcy pozytywnie spojrzeli na propozycję poety, pomysł nie wszedł w życie z powodu II wojny światowej, która wybuchła kilka miesięcy później. Sam Godlewski podczas wojny został osadzony przez nazistów w więzieniu na Pawiaku w 1941 roku. W 1942 roku zginął w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau. 

"Lalka" - kultowy film i serial z PRL-u. Niedługo dostaniemy nowe wersje 

Wojenna zawierucha, a potem opadający po konflikcie kurz, spod którego wyszła zupełnie nowa rzeczywistość skutecznie uniemożliwiły powstanie filmowej wersji "Lalki". W międzyczasie Polacy dostali głośne wersje teatralne, ale na pierwszą adaptację filmową musieli czekać do roku 1968. Wówczas Wojciech Jerzy Has powołał do życia kultową produkcję z Mariuszem Dmochowskim jako Wokulskim i Beatą Tyszkiewicz w roli Izabeli Łęckiej. 

W 1977 roku Ryszard Ber stworzył natomiast 9-odcinkowy serial na podstawie "Lalki". Tym razem w rolach głównych wystąpili Jerzy Kamas i Małgorzata Braunek. Obie wersje przez lata obrosły kultem i wśród fanów powieści Prusa książkowi bohaterowie mieli twarze znanych w PRL-u polskich aktorów. 

Po latach współcześni twórcy zdecydowali się powołać nowe wersje "Lalki" - aż dwie i obie zadebiutują w podobnym okresie.

Już 16 września 2026 roku na Netfliksie pojawi się 6-odcinkowy serial w reżyserii Pawła Maślony z Tomaszem Schuchardtem jako Wokulskim i Sandrą Drzymalską jako Łęcką.

Natomiast  30 września 2026 roku do kin wejdzie "Lalka" w reżyserii Macieja Kawalskiego z Marcinem Dorocińskim i Kamilą Urzędowską w rolach głównych. 

Źródło: Antyradio/wikipedia.org

Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca! Po więcej informacji zachęcamy do odwiedzenia naszego Facebooka, Twittera, TikToka i Instagrama. Żeby posłuchać, co teraz gramy, kliknij w poniższy baner!