` Biografia Jana Pawła II powstała już w PRL. Grał tu zagraniczny gwiazdor - Antyradio

Biografia Jana Pawła II powstała już w PRL. Grał tu zagraniczny gwiazdor

AKTUALIZACJA 22.10.2025 22.10.2025 10:36
AKTUALIZACJA 22.10.2025 22.10.2025 10:36

Odkryj zapomniany film z PRL-u o Janie Pawle II z Samem Neillem. Zobacz interesujący portret Karola Wojtyły stworzony przez Krzysztofa Zanussiego.

Z dalekiego kraju - kadr z filmu
Fot. Trans World Film/materiały prasowe
Z tego artykułu dowiesz się:
  • Jakie były trudności podczas produkcji filmu o papieżu w PRL-u.
  • Które gwiazdy wystąpiły w filmie "Z dalekiego kraju".
  • Dlaczego film "Z dalekiego kraju" był kontrowersyjny w Polsce.
  • Co cenzura PRL-u chciała usunąć ze scenariusza filmu.

Zapomniany film o papieżu z PRL-u. Grał w nim gwiazdor "Parku Jurajskiego"

Dla milionów Polaków filmowa opowieść o życiu Karola Wojtyły nierozerwalnie łączy się z produkcją "Karol. Człowiek, który został papieżem" z Piotrem Adamczykiem w roli głównej. Tytuł ten, który miał premierę w 2005 roku, stał się popkulturowym fenomenem i dla wielu pozostaje jedyną znaną biografią Jana Pawła II.

Niewiele osób jednak pamięta, że już niemal ćwierć wieku wcześniej, w głębokim PRL-u, powstał film, który jako pierwszy na świecie podjął się zadania przedstawienia drogi życiowej polskiego papieża. Mowa o polsko-włosko-brytyjskiej koprodukcji "Z dalekiego kraju", która miała swoją premierę w 1981 roku i w której jedną z ról zagrał przyszły gwiazdor "Parku Jurajskiego".

Quiz: Pamiętasz kultowe filmy PRL? Młodzież odpadnie na tym quizie

1/15 "Na każdym zebraniu jest taka sytuacja, że ktoś musi zacząć pierwszy" - to cytat z filmu:

Idea stworzenia filmu o Karolu Wojtyle narodziła się tuż po jego wyborze na papieża w 1978 roku. Inicjatorem projektu był włoski producent Vincenzo Labella, a reżyserię powierzono jednemu z najwybitniejszych polskich twórców - Krzysztofowi Zanussiemu. Realizacja takiego filmu w PRL-owskiej Polsce była przedsięwzięciem niezwykle trudnym i ryzykownym politycznie. Władze PRL, choć niechętnie, ostatecznie zgodziły się na produkcję, widząc w niej szansę na ocieplenie wizerunku kraju na arenie międzynarodowej.

"Z dalekiego kraju": obsada PRL-owskiego filmu o papieżu

Zdjęcia kręcono w autentycznych lokacjach, między innymi w Krakowie, Kalwarii Zebrzydowskiej, Tyńcu oraz Watykanie, co nadało filmowi niezwykłego realizmu. Zanussi, zamiast tworzyć klasyczną, linearną biografię, postawił na formę fresku historycznego. Opowieść o życiu Karola Wojtyły, od dzieciństwa aż po inaugurację pontyfikatu, stała się pretekstem do ukazania burzliwych dziejów Polski w XX wieku - od odzyskania niepodległości, przez grozę II wojny światowej, aż po szarą rzeczywistość PRL-u. Film łączył sceny fabularne z autentycznymi materiałami archiwalnymi, tworząc unikalny portret człowieka na tle wielkiej historii.

W filmie "Z dalekiego kraju" wystąpiła plejada polskich i międzynarodowych gwiazd. W rolę dorosłego Karola Wojtyły wcielił się Cezary Morawski. Na ekranie pojawiła się śmietanka polskiego aktorstwa: Maja Komorowska, Zbigniew Zapasiewicz, Marek Kondrat, Daniel Olbrychski, Jerzy Stuhr, Andrzej Łapicki, Edward Linde-Lubaszenko, a w mniejszych rolach również Jerzy Zelnik, Anna Milewska, Piotr Fronczewski, Małgorzata Zajączkowska i Janusz Gajos.

Najbardziej interesującą ciekawostką z perspektywy czasu jest jednak udział w filmie Sama Neilla. Nowozelandzki aktor, który dekadę później zdobył światową sławę dzięki roli doktora Alana Granta w "Parku Jurajskim" Stevena Spielberga, zagrał w filmie Zanussiego rolę Mariana - jednego z przyjaciół Karola Wojtyły. Jego obecność w obsadzie była wynikiem międzynarodowego charakteru produkcji i dziś stanowi fascynujący przypis w jego bogatej filmografii.

"Z dalekiego kraju": co nie spodobało się cenzurze PRL-u ?

Film "Z dalekiego kraju" spotkał się z generalnie pozytywnym odbiorem na świecie, będąc pierwszą tak dużą produkcją opowiadającą o życiu nowo wybranego papieża. W Polsce jego droga na ekrany była znacznie bardziej skomplikowana. Jak wspomina sam reżyser, na Zachodzie produkcja była uznana za film obyczajowy. W Polsce został odebrany jako tytuł światopoglądowy, a więc kontrowersyjny. Zanussi przyznaje, że nie było to dzieło z jego dorobku, które może pochwalić się wysoką frekwencją kinową. 

Był też problem z cenzurą na etapie pisania scenariusza. - Na to, by uzyskać zgodę na kręcenie na terenie Polski filmu "Z dalekiego kraju" - biografii Jana Pawła II w koprodukcji włosko-brytyjskiej, musiałem przedstawić scenariusz do wglądu dla władz. Z tego scenariusza kazano mi usunąć dwa drobiazgi: scenę z 3 maja 1948 roku, kiedy to milicja pałuje studentów (wśród nich przyjaciół Karola Wojtyły) oraz mapę zmiany granic po drugiej wojnie światowej. Zgoda na nakręcenie filmu przyszła od samego Edwarda Gierka, który to miał powiedzieć, że więcej szkody przyniesie zakaz kręcenia niż zgoda. A skoro w trakcie zdjęć nastąpiła zmiana władzy, czułem się w prawie nie dotrzymać obietnicy i wspomniane sceny są w filmie - mówił w rozmowie z Michałem Dondzikiem z Uniwersytetu Łódzkiego. 

Źródło: Antyradio/Wikipedia.org/Filmweb/pleograf.pl

Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca! Po więcej informacji zachęcamy do odwiedzenia naszego Facebooka, Twittera, TikToka i Instagrama. Żeby posłuchać, co teraz gramy, kliknij w poniższy baner!