Ten polski hit PRL trafił na okładkę „Time”. Wtedy wszystko się zaczęło

AKTUALIZACJA 01.12.2025 29.11.2025 13:00
AKTUALIZACJA 01.12.2025 29.11.2025 13:00

Poznaj historię sukcesu "Noża w wodzie" Romana Polańskiego. Był to pierwszy polski film nominowany do Oscara.

Nóż w wodzie - kadr z filmu
Fot. Zespół Realizatorów Filmowych Kamera/materiały prasowe
Z tego artykułu dowiesz się:
  • Jakie kontrowersje wzbudzał film "Nóż w wodzie".
  • Dlaczego Roman Polański opuścił Polskę po sukcesie swojego filmu.
  • Jakie osiągnięcia "Nóż w wodzie" zdobył na arenie międzynarodowej.
  • Co zainspirowało Polańskiego do stworzenia "Noża w wodzie".

Film Polańskiego odniósł ogromny sukces. Musiał wyjechać z kraju 

Polskie kino od dekad robi wrażenie na świecie Zachodu. Jedną z produkcji, która stała się najważniejszym produktem eksportowym z Polski, była czwarta produkcja Romana Polańskiego, która o mały włos nie została nagrodzona Oscarem. 

Quiz: Te kultowe filmy zna każdy. Wiesz, ile zdobyły Oscarów? [Quiz]

Wraner Bros/materiały prasowe
1/15 Ile Oscarów zdobył film "Matrix"?

O tym tytule było niezwykle głośno nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie. Amerykanie zachwycili się nim tak bardzo, że zaproponowali reżyserowi stworzenie amerykańskojęzycznego remake'u z gwiazdorską obsadą. 

"Nóż w wodzie" - pierwszy polski film nominowany do Oscara

Mowa oczywiście o "Nożu w wodzie" z 1961 roku. Polskim filmami zachwycano się za granicą jednak już od kilku lat - od końca lat 50., kiedy świat usłyszał o dziełach Wajdy i Munka. Jednak reżyserem, który odniósł największy sukces, jest zhańbiony obecnie Roman Polański. Paradoksalnie emigracja Polańskiego na Zachód była spowodowana sukcesem jego debiutanckiego pełnometrażowego filmu fabularnego - chłodnego studium seksualnej gry, który został źle odebrany przez władzę.

Bez względu na jego ohydny czyn z końca lat 70., Polański dokonał cudu, biorąc pod uwagę budżet i minimalizm "Noża w wodzie". Posługując się subtelnościami, przedstawił dramatyczną sytuację trójkąta miłosnego, która prowadzi do tragedii. Polański był nie tylko reżyserem i aktorem w swoim filmie, ale również współscenarzystą obok Jerzego Skolimowskiego i Jakuba Goldberga. Za muzykę odpowiadał przyjaciel filmowca - Krzysztof Komeda, który skomponował niezapomnianą jazzową ścieżkę dźwiękową. 

W rolach głównych wystąpili Leon Niemczyk jako Andrzej, Jolanta Umecka jako Krystyna i Zygmunt Malanowicz w roli chłopaka. Co ciekawe Polański podkładał głos postaci Malanowicza, a Anna Ciepielewska za Umecką. - Kiedy zacząłem myśleć o tym filmie, zdawałem sobie sprawę, że będę miał określony budżet i ograniczoną liczbę ludzi. Chciałem, żeby film był oryginalny, i chciałem zachować jedność czasu, miejsca i akcji. Przede wszystkim jednak chciałem wykorzystać krajobrazy, które tak bardzo kochałem - mówił o powstawaniu "Noża w wodzie" Polański. 

Film w czasie premiery obejrzało ponad milion widzów. Władza postanowiła go jednak wycofać po dwóch tygodniach od wejścia do kin. Jak nietrudno się domyślić, odwołania do francuskiej Nowej Fali i ukazywanie postaw buntowniczych, nie spodobały się Komitetowi Centralnemu PZPR, ale zastrzeżenia miało też Biuro Komisji Episkopatu Polski do Spraw Filmu, Radia, Telewizji i Teatru, które potępiło tytuł, za propagowanie "wolnej miłości". Mimo to recenzje były podzielone. 

Kiedy Polański zetknął się z krytyką "Noża w wodzie", stwierdził, że w PRL-owskiej Polsce nie ma czego szukać i wyjechał do Francji. W oficjalnej narracji emigrację uznano za "zdradę narodową", co w dużej mierze wynikało z faktu, że za granicą film Polańskiego był niezwykle chwalony. Zdobywał nagrody na festiwalach filmowych w Wenecji, Prades, Nowym Jorku i Teheranie. Stał się też pierwszym polskim tytułem w historii nominowanym do Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego. Finalnie przegrał jednak z arcydziełem światowego kina - "Osiem i pół" Federico Felliniego.

"Nóż w wodzie" trafił na okładkę "Time"

"Nóż w wodzie" trafił też na okładkę magazynu "Time" z 20 września 1963 roku. Okładkę zdobił kadr z filmu z podpisem "Kochankowie w polskim filmie". Popularność tytułu była tak duża, że Polański dostał propozycję z Hollywood - stworzenie remake'u z Richardem Burtonem i Warrenem Beatty’m w rolach głównych. Polski reżyser nie wyraził jednak na to zgody. 

Nóż w wodzie w Time
fot. / Nóż w wodzie w Time

Polański, chociaż obecnie okryty złą sławą, stworzył filmy, które zapisały się w historii nie tyle polskiej, co światowej kinematografii. Jego pełnometrażowy debiut do dziś może poruszać widzów na całym globie. Mało brakowało, a "Nóż w wodzie" wyprzedziłby zarówno "Tango" Zbigniewa Rybczyńskiego, jak i "Idę" Pawła Pawlikowskiego - dwa pierwsze polskie filmy, które zostały nagrodzone statuetką Amerykańskiej Akademii Filmowej. 

Źródło: Antyradio/Wikipedia.org/tangodelviudo.blogspot.com

Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca! Po więcej informacji zachęcamy do odwiedzenia naszego Facebooka, Twittera, TikToka i Instagrama. Żeby posłuchać, co teraz gramy, kliknij w poniższy baner!